Socialistische Partij wil het 'feestje van paars verstoren'

De SP-leden fiatteerden zaterdag het verkiezings- programma 'Tegengas' en de kandidatenlijst. 1998 moet 'het jaar van de tomaat' worden: de doorbraak van de SP.

BUSSEM, 26 JAN. Het verkiezingsprogramma van de PvdA gaf de doorslag. “Je blijft altijd hopen, maar zelfs het CDA-programma is linkser”, zegt het voormalig Kamerlid voor de PvdA Frans Moor. Twee maanden geleden bedankte hij - na een lidmaatschap van bijna dertig jaar - voor de PvdA. Kort daarna werd hij lid van de Socialistische Partij. Tijdens het SP-verkiezingscongres zaterdag in Bussem werd hij onder luid applaus binnengehaald door Jan Marijnissen. En Frans Moor is niet de enige die de overstap maakt, constateerde de SP-leider. Sinds de Tweede-Kamerverkiezingen van 1994 is het aantal SP-leden met achtduizend gestegen tot ruim 22.500. “Ruim vierduizend van onze nieuwe leden zijn afkomstig van de PvdA, ruim tweeduizend van GroenLinks en ruim duizend van D66”, zo rekende Marijnissen het congres voor. En ook in de opiniepeilingen staat de SP er goed voor: vijf zetels winst zijn voorspeld, bovenop de huidige twee.

1998 moet 'het jaar van de tomaat' worden: de doorbraak van de (actie)partij. “Van een tegenstem moeten we uitgroeien tot een tegenmacht”, zei Marijnissen tijdens het congres, dat voor de tweede keer in het 25-jarige bestaan openbaar was.

Marijnissen, die dit jaar de partij een decennium leidt, zette frontaal de aanval in. “Het neo-liberale gedachtegoed heeft bezit genomen van alle partijen in dit land, met uitzondering van één. Het was Bolkestein die dat een paar jaar geleden als eerste buiten de SP contateerde. Hij zei in Elsevier: 'Iedereen in Den Haag denkt tegenwoordig liberaal, behalve de SP'.”

De groei van de SP gaat ten koste van de PvdA. Reden voor PvdA-voorzitter Karin Adelmund en PvdA-leider Wim Kok om tijdens hun verkiezingscongres een week eerder de SP op de korrel te nemen. Volgens Kok moet het afgelopen zijn met die “stoorzenders” die zeggen dat Nederland rijker is geworden, maar niet socialer. Marijnissen nam de kwalificatie gretig over. “Ik denk dat we het woord 'stoorzender' moeten claimen als een soort geuzennaam.” Hij wil de paarse zelfgenoegzaamheid aan de kaak stellen “omdat deze politici de 'sorry-democratie' hebben geïntroduceerd”. “Wij willen het feestje van paars verstoren.” Ook deze one-liner werd met luid applaus onthaald; er zouden nog dertig interventies volgen.

De PvdA heeft zich volgens Marijnissen vervreemd van de mensen die die partij groot hebben gemaakt. Hij verweet Kok de afgelopen vier jaar de buikspreekpop van Bolkestein te zijn geweest. “Het neoliberalisme dat Nederland in zijn greep lijkt te hebben leidt tot Amerikaanse toestanden aan de Rijn.” Dit leidt volgens de SP tot een vergroting van de tweedeling op het gebied van inkomen en vermogen, van toegang tot gezondheidszorg en onderwijs.”

Maar niet alleen PvdA-leider Kok moest het ontgelden, ook de 'Greet Hofmans van Paars' - VVD-leider Bolkestein - ontglipte niet aan de verkiezingsretoriek van Marijnissen. Hij weersprak de kritiek dat de SP de VVD - “onze belangrijkste politieke tegenstander” - te veel spaart en alleen de PvdA op de hak neemt. Nee, het liberalisme van Bolkestein is verantwoordelijk voor de tweedeling in de maatschappij.

Marijnissen voorspelde een “zogenoemde” verkiezingsstrijd tussen Bolkestein en Kok. Voor GroenLinks en SP een bedreiging, want om te voorkomen dat de VVD de grootste partij wordt zullen veel potentiële GroenLinks en SP-stemmers in het stemhokje toch hun steun aan Kok geven. “Terwijl iedereen weet - of zou moeten weten - dat een stem op Wim gewoon een stem op Frits is.”

De analyse van Marijnissen wordt gedeeld door het kersverse partijlid Frans Moor. Nippend aan een biertje groet hij veel congresgangers. “Oud-PvdA'ers”, verklaart hij. “Waar de PvdA tien jaar geleden nog voor stond, dat gedachtegoed wordt nu door de SP verdedigd. Wij staan voor menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. Het egocentrische neoliberale denken wordt alleen door de SP bestreden.”