Verstandige emoties

Waarom kunnen we volkomen overspoeld worden door emoties? Het nog altijd sterk levende romantische antwoord is simpel: gevoelens zijn 'natuurlijke' producten van het lichaam en staan in scherpe tegenstelling met het rationele verstand. Als deze gevoelens te lang onderdrukt worden, barst de bom.

Pinker daarentegen beschouwt emoties als evolutionair ontwikkelde 'kleine softwarepakketjes' om hand in hand met het 'intellect' doelen op te stellen voor het handelen. Maar hoe evolutionair nuttig is het om volledig overmand te raken door verdriet, of erger: door woede - en iedereen om je heen dood te schieten, jezelf incluis?

Verdriet is op zich zelf niet nuttig, maar wel als dreiging op de achtergrond: een mens weet dat als hij zijn geliefde familieleden (die veel van zijn genen gemeen hebben) verliest, hij groot verdriet zal voelen. En dus zal hij proberen dat verdriet te voorkomen, door zijn familie zo goed mogelijk te beschermen, hetgeen evolutionair erg nuttig is.

Irrationele woede functioneert ook als dreiging op de achtergrond, maar dan voor anderen. Mensen hebben baat bij samenwerking: uitwisseling van voedsel, werktuigen en informatie. Maar bedrog ligt daarbij op de loer. Veel emoties zijn ontstaan om valsspelerij te beperken. Sympathie: we vinden mensen aardig die ons aardig vinden. Woede: vrijwel alle woede is verontwaardigde woede over een of ander bedrog. Vriendelijkheid: het helpen van mensen van anderen kost soms weinig moeite, maar het levert vaak weer een hoop dankbaarheid op. En de ingewikkelde gezichtuitdrukkingen die bij emoties horen zijn afhankelijk van veel onwillekeurige spierbewegingen. Emoties simuleren is dan ook erg moeilijk, zoals alle acteurs weten.

De dreiging van (extreme) woede boezemt dan ook alleen maar angst in als iemand er ook daadwerkelijk door overmand kan worden en alles kapot slaat wat hij ziet. Woede is als een doomsday machine. En net als in de Koude Oorlog, met de 'wederzijdse verzekerde vernietiging' tussen de supermachten, is het wel zaak duidelijk uit te stralen dat je tot deze levensgevaarlijke woedeaanvallen in staat bent. Met dat doel is het eergevoel ontstaan, aldus Pinker: 'met mij valt niet te spotten'. En zo kan het dus gebeuren dat iemand een heel café uitmoordt, alleen maar omdat hij zich beledigd voelde door een onschuldig grapje.

28 juli Belang in Taiwanese chipfabrikant TSMC verkocht voor 1,1 miljard. 2