Veel beloven, weinig geven

Een bekend gezegde luidt: 'Veel beloven en weinig geven doet de gekken in vreugde leven'. Of: dwazen laten zich met ijdele beloften paaien. De gereedschapskist van verkopers zit vol beloften. Meestal zijn dat de hoge rendementen op effecten, zoals aandelen, aandelenindexen en opties, maar exotische producten doen het ook altijd goed.

Nu men er in is geslaagd een kameel met een lama te kruisen, zullen verkopers ongetwijfeld binnen afzienbare tijd participaties in een lameel-farm aanbieden. Via een beleggingsfonds, individuele aandelen, lease-constructies, een click-fonds, call-opties en lameel-versnellers. Dat zijn middelen van vandaag om rendementen verder op te schroeven en risico's te beperken.

Briefschrijvers zijn niet zo gek dat ze zich iets aan laten smeren, anders schrijven ze niet, hoewel een enkeling toch lijkt te popelen om in te gaan op fraaie beloften. Zit er een trend(je) in hun brieven? Ja, de laatste oogst laat er drie zien.

Beleggingsfondsen die zich richten op opties en termijncontracten en de wereld beloven, maar geen grasspriet garanderen. De overwaarde van het eigen huis (het verschil tussen verkoopwaarde en hypotheekschuld) die men volgens de verkopers om moet zetten in klinkende munt. En: hoe wapen je je tegen de gevolgen van deflatie, prijsdalingen, en in het verlengde daarvan een wereldwijde depressie.

Om allerlei verleidelijke aanbiedingen het hoofd te bieden, moet je als serieuze belegger weten dat er maar twee soorten beleggingen zijn: eigendommen of investeringen, en leningen of niet-eigendommen.

Eigendommen kunnen groeien in waarde, bieden (soms forse) vermogensgroei: de eigen zaak, een deelname in de zaak van een ander, beursaandelen en het eigen huis. Veel meer eigendommen zijn er voor de doorsnee particulier niet, althans vanuit beleggingsoogpunt gezien.

Leningen bieden een rendement en soms een beperkte en/of een voorwaardelijke waardegroei. Voorbeelden: pensioenregelingen (rendement, voorwaarde: je moet blijven), levensverzekeringen (blijven leven, of bij de overlijdensverzekering: je móet overlijden), de werknemersspaarregeling (hoog, tijdelijk rendement, obligaties (rendement, waardestijging wanneer de rente daalt), spaarrekeningen (alleen rendement) en aflossen van schulden (alleen rendement). Veel meer leningen zijn er niet, voor particulieren. En opties, warrants, converteerbare obligaties (een kruising tussen opties en obligaties) en termijncontracten dan?

Opties en warrants zijn uitstekend geschikt als hulpmiddel voor het beheer van aandelen. Opties en warrants zonder degelijke aandelen, of andere onderliggende waarden, is speculeren. Een lezer uit Wijk bij Duurstede wil weten of hij veilig zijn geld kan stallen in een beleggingsfonds dat uitsluitend speelt in opties. Behulpzaam vermeldt hij een telefoonnummer waar je een prospectus op kan vragen. Dat is onnodig, het is een gewoon een speculatief fonds, hoe succesvol de verkopers het ook voorstellen. Je kan je geld (minimaal 25 duizend gulden) er dus niet veilig in onderbrengen.

Dit geld evenzo voor een beleggingsfonds in speculatieve termijncontracten op grondstoffen en financiële waarden, in Amerikaanse dollars. De verkoper schrijft in zijn brief trots dat het fonds een vergunning van De Nederlandsche Bank bezit. Dat is helaas geen kwaliteitsgarantie. De bank houdt zich niet bezig met het beleggingsbeleid en -resultaten van een beleggingsfonds.

Met name vijfenvijftigplussers -eigen huis, kinderen de deur uit, voldoende inkomen- worden door (hypotheek)banken lekker gemaakt om de overwaarde te benutten. Een bank wijst een lezer uit Lunteren op de mogelijkheid zijn overwaarde om te zetten in een saldolijfrenteverzekering. Wat doe je dan? Je zet eigendom om in een 'lening', want dat is een levensverzekering. Je geeft je eigen geld weg aan een verzekeraar, en je moet afwachten hoeveel je er voor terugkrijgt. Intussen betaal je meer hypotheekrente.

De bank van een overwaarde-lezeres uit den Bosch zegt: 'Het is zonde om zoveel eigen geld (in een huis) te hebben en er niets mee te doen.' Daarna volgt het advies om de hypotheek te verhogen of er een hypotheek bij te nemen, en met die lening aandelen of een (lijfrente)verzekering te kopen. Daar verdient de bank tweemaal provisie aan, maar wat ga je er als serieuze en succesvolle huis-belegger op vooruit?

Een lezer uit IJsselstein vraagt zich af waar hij in moet beleggen ingeval van deflatie, gevolgd door een depressie, zonder daar een definitie bij te geven. Dat is niet het dringendste probleem waar een belegger rekening mee moet houden: de gevolgen van het nieuwe belastingstelsel zijn veel ingrijpender.

Voor zowel de deflatie als de nieuwe belasting geldt in ieder geval dat je je (studie)schulden moet beperken (dus géén extra hypotheek) en ruim in je contante middelen moet zitten om flexibel te blijven (belasting) en extra te investeren bij prijsdalingen. De rest is koffiedik kijken, net als de gevolgen van de Euro.