Lewinsky op het kruispunt van Clintons schandalen

Voormalig stagiaire Monica Lewinsky is in alle onderzoeken die tegen president Clinton lopen, van cruciaal belang. Uit haar bemoeienis met de president zou op te maken zijn dat deze een losbandig leven leidt en een loopje neemt met de wet.

WASHINGTON, 24 JAN. Alleen president Clinton, grapte Jay Leno woensdagavond, presteert het om de aandacht van een seksschandaal af te leiden met een ander seksschandaal. En inderdaad is de pijnlijke affaire Paula Jones, een week geleden nog groot in het nieuws, volledig naar de achtergrond gedreven door de aantijgingen dat Clinton een verhouding heeft gehad met een voormalige stagiaire, en dat hij haar heeft aangespoord om daarover onder ede te liegen.

Dit nieuwste schandaal brengt twee kwesties bijeen die tot nog toe los van elkaar stonden: het onderzoek naar de Whitewater-affaire en de rechtszaak van Paula Jones. En op het kruispunt staat Monica Lewinsky.

Oorsponkelijk ging 'Whitewater' over een mislukte poging van de Clintons om in de jaren tachtig in Arkansas lapjes grond te verkopen voor het bouwen van vakantiehuisjes. Het ging over de ingewikkelde zakelijke transacties van de Clintons en hun vrienden James en Susan McDougal; over gesjoemel met leningen van een dubieuze spaarbank; en over mogelijk machtsmisbruik door de toenmalige gouverneur van Arkansas, Bill Clinton.

Het Amerikaanse publiek heeft altijd moeite gehad om de zaak te volgen. Dat veranderde niet veel toen de onafhankelijke aanklager voor Whitewater, Kenneth Starr, zijn aandacht ook ging richten op zaken die waren voorgevallen in Washington. We kregen Travelgate: de radicale manier waarop Hillary Clinton meteen na aankomst in Washington zes medewerkers van het reisbureau van het Witte Huis ontsloeg, ten gunste van eigen vrienden, was niet illegaal, maar de manier waarop ze haar rol later probeerde te verhullen mogelijk wel. En we kregen Filegate: het Witte Huis bleek van de FBI 900 vertrouwelijke dossiers gekregen te hebben, onder meer over vooraanstaande Republikeinen. Was het een bureaucratische vergissing, of zat er meer achter? En dan was er nog de mysterieuze manier waarop declaratielijsten van het oude advocatenkantoor van Hillary Clinton, die al jaren waren opgeëist door een rechter, op een goeie dag opdoken in het privé-gedeelte van het Witte Huis. Wat al die kwesties verbindt is dat ze draaien potentieel machtsmisbruik en tegenwerking van justitieel onderzoek.

Het proces dat Paula Jones tegen Clinton heeft aangespannen is iets heel anders: geen strafrechtelijk onderzoek, maar een zaak tussen twee burgers, Jones en Clinton. Monica Lewinsky is voor Jones een belangrijke getuige, want als ze verklaart dat ze een affaire met de president heeft gehad, versterkt dat Jones' argument dat Clintons leven een patroon van losbandigheid vertoont. Maar Lewinsky is ook een belangrijke getuige in Whitewater: want als ze wil verklaren dat ze door Clinton of zijn vriend Vernon Jordan onder druk gezet is om onder ede te liegen, dan heeft Starr een getuige om machtsmisbruik aan te tonen en zelfs aansporing tot meineed.