Doel heeft het afgelegd tegen Antwerpen

De Vlaamse regering besloot deze week dat het polderdorp Doel moet verdwijnen, om ruimte te maken voor de Antwerpse haven. De Doelenaars zijn boos.

DOEL, 24 JAN. “Ah, u komt voor de stervensbegeleiding.” Nu zijn dorp toch ten dode is opgeschreven kan hij er maar beter om lachen, is de filosofie van de 62-jarige Roger Mussche, geboren en getogen in Doel. De oud-bankdirecteur is oprichter van het actiecomité Boze Doelenaars. Boos, omdat ze zo lang in onzekerheid werden gehouden over de toekomst van hun dorp. In 1995 werd al gesproken over de mogelijke komst van een containerdok, deze week hakte de Vlaamse regering de knoop door. “We zagen het besluit op ons afkomen”, zegt Mussche. “Maar als je het hoort, krijg je toch een klop van de hamer.”

Het zestiende-eeuwse polderdorp Doel ligt aan de linker Schelde-oever, iets ten noorden van Antwerpen. Het dorp is omringd door rook spuwende chemische bedrijven. Van verre zijn de dampende koeltorens van de kerncentrale te zien. “Wij wonen hier goed en we willen hier blijven”, zegt Mussche in de ruime woonkamer van zijn vrijstaand huis. De industrie geeft wel stank, maar daar is hij aan gewend. Het ongeveer 900 inwoners tellende dorp is nog leefbaar, zegt Mussche, het verenigingsleven bruist. Hij somt op: “Een fanfare, een schippersgilde, een katholieke en een socialistische vrouwenvereniging, een wijnclub en een bond van gepensioneerden - die is het grootst.”

Toch wil Mussche niet in Doel blijven, nu er een containerdok wordt gebouwd voor de haven van Antwerpen. “Je moet realist zijn. Als Doel straks wordt omsloten door dijken en industrie, is het niet meer leefbaar.” Een werkgroep van de Vlaamse overheid moet deze zomer een sociaal en financieel begeleidingsplan afronden. De Boze Doelenaars eisen een “deftige schadevergoeding”. Als hun huis wordt onteigend, dan tegen opgewaardeerde prijzen. “We moeten eenzelfde huis kunnen kopen in een andere landelijke gemeente.”

De geplande containerterminal, de Deurganckdok, moet in 2010 gereed zijn en met twee Doeldokterreinen aan ruim vierduizend mensen werk bieden. “Vierduizend, ik geloof er niets van. Vierhonderd komt meer in de richting”, schampert een vrouw terwijl ze hete sop over haar stoep gooit. “Woedend was ik, toen ik de havenschepen (wethouder) deze week op televisie zag. Ik heb mijn slof uitgetrokken en in zijn gezicht gegooid.” Driftig schrobt ze verder. “Het komt allemaal door de grootheidswaanzin van Antwerpen. Ze willen groter worden dan Rotterdam.”

Vooral oudere inwoners houden stug vol dat ze tot het einde in het dorp zullen blijven. Ook het gemeentebestuur lijkt Doel nog te willen redden. De kerk wordt momenteel gerestaureerd voor een bedrag van ruim 2,5 miljoen gulden en er zijn plannen om de jachthaven uit te breiden. Maar de meeste Doelenaars lijken van plan te verhuizen zodra er duidelijkheid is over hun vergoeding.

Het is niet de eerste keer dat Doel ten dode wordt opgeschreven. Van 1968 tot 1978 gold een bouwstop in het dorp dat industrieterrein moest worden. In die tijd begonnen de jaarlijkse Scheldewijdingsfeesten, die uitgroeiden tot een protest om de 'heren van 't stad' te laten horen dat Doel nog leeft. Eind jaren zeventig werd het dorp toch weer leefbaar verklaard en moest het zelfs opgewaardeerd worden. Het was in die beloftevolle periode dat Roger Dhondt een restaurant begon in het voormalig stationsgebouw aan de dijk. Dhondt is lid van het actiecomité van Zwijgende Doelenaars die zich vorige jaar afsplitsten van hun boze dorpsgenoten die “meer ijverden voor het verdwijnen van het dorp”. Nu deze week het besluit over de terminal is gevallen, gaf ook Dhondt zijn laatste hoop op. Waar hij naar toegaat, hangt af van “hoeveel centen” hij krijgt.

Over de Scheldedijk wandelt een verwaaid echtpaar uit Brussel. Ze wilden Doel wel eens zien, nu het er nog is. De man wijst naar de industrie aan de overkant van de Schelde. Ook daar lagen dorpen, jaren geleden opgeslorpt door de haven. Als het afhangt van de Bond Beter Leefmilieu zal Doel hun lot niet volgen. De bond dreigt met processen wegens het overtreden van Europese richtlijnen die dit natuurgebied beschermen. Protest komt ook van Benegora, het Belgisch-Nederlands grensoverleg, omdat België verzuimd zou hebben Nederland te informeren over de uitbreiding van de Antwerpse haven. Benegora dringt aan op een grensoverschrijdende milieueffectrapportage. Maar volgens Doelenaar Mussche heeft verzet geen zin meer. “Tegen Antwerpen kun je niets doen, dat is vechten tegen windmolens.”