De prijs van cosmetische ingrepen

Wat hebben Ursula Andress, Sophia Loren, Gina Lolobrigida, koning Hassan van Marokko, de hertogin van Windsor en de Braziliaanse ex-dictator generaal Figueiredo gemeen? Juist: ze gingen allemaal in Brazilië onder het mes voor een schoonheidsoperatie. Dit land wordt - samen met de Verenigde Staten - beschouwd als het mekka van de plastische chirurgie; in 1995 werden er ruim zeventigduizend esthetische operaties uitgevoerd.

Europeanen beschouwden schoonheidsoperaties lange tijd als immoreel en overbodig, maar daar is de afgelopen jaren verandering in gekomen. Zo ook in het calvinistische Nederland. Ons land kent geen centraal registratiepunt voor esthetische opknapbeurten (een medewerker van het CBS moet lachen bij de gedachte), maar volgens insiders schommelt het landelijke cijfer tussen de twintig en dertigduizend. Minstens tachtig procent van de geopereerden is vrouw.

In de wereld van het plastica (Grieks voor 'vormen' of 'kneden') zijn Quasimodo's ouderwetse, moralistische of armlastige wezens; niemand hoeft er tenslotte meer lelijk bij te lopen. Zij die als baby niet gezegend werden met een slank silhouet of klassieke gelaatstrekken, kunnen alsnog een geweldige inhaalslag maken - als zij tenminste bereid zijn flink in de buidel te tasten. Voor een doorsnee facelift - een operatie waarbij de onderste helft van de gezichtshuid en de halshuid worden losgesneden om overtollige huid te verwijderen - wordt al snel zo'n 6.000 tot 12.000 gulden neergeteld. Een neuscorrectie kost de aanvrager tussen de 3.000 en 6.000 gulden en een borstvergroting tussen de 4.000 en 8.000 gulden, afhankelijk van de grootte van de prothese.

Toen dr. Andries Molenaar in 1970 zijn eerste schoonheidsoperatie uitvoerde, werd die nog geheel vergoed door het ziekenfonds. Hij omschrijft de inmiddels achterhaalde procedure als “een kwestie van goed overleg met de verzekeringsmaatschappij”. In de loop van de jaren tachtig, toen het aantal ingrepen toenam, besloten de meeste maatschappijen nog maar vijftig procent van de kosten uit te betalen, aldus Molenaar. De laatste acht jaar nemen zij puur cosmetische ingrepen zelden meer op in hun pakket; cliënten die een vergoeding krijgen moeten ernstige psychische klachten hebben. Voor psychisch lijden bestaat geen ijzeren richtlijn, maar ZAO in Amsterdam betaalt alleen nog uit als de client in psychotherapie is en aanneembaar kan maken dat zijn of haar geestelijke gesteldheid er met zo'n ingreep op vooruit gaat - bijvoorbeeld als een littekenoperatie de behandeling van een mishandelde patiënt kan bespoedigen.

Daarnaast zijn er de medisch noodzakelijke ingrepen, die ten dele onder het kopje 'esthetische chirurgie' vallen. Een operatie aan 'afstaande oren' (een uiterlijke geboorte- afwijking) voor kinderen tot achttien jaar wordt door de meeste verzekeringsmaatschappijen wel vergoed. Evenals borstverkleiningen voor vrouwen met cup D of groter die aan ernstige rugklachten lijden en ook ingrepen aan het ooglid, wanneer het gezichtsveld beperkt wordt door 'overhangende' huid. Borstvergrotingen komen altijd voor rekening van de patiënt, tenzij het een man betreft, want dan spreken wij niet meer van esthetica, maar psychische noodzaak. Een van de weinige verzekeringsmaatschappijen die schoonheidsoperaties in bijna alle gevallen en tegen een gemiddelde premie vergoedt, is de Zwolsche Algemeene. “Als de klant denkt dat hij er beter van wordt, vergoeden wij de operatie,” is het motto. Zelfs penisvergrotingen mogen bij de verzekeringsmaatschappij worden gedeclareerd.

Wie voor relatief weinig geld toch mooi wil worden, kan zich het beste in een van de circa zestig Nederlandse ziekenhuizen met een kliniek voor plastische chirurgie laten opereren. Daar werken niet alleen erkende plastisch chirurgen - in extramurale klinieken beschikken artsen niet altijd over een 'snijdiploma' - maar zijn de kosten een stuk lager en is 'nazorg' geen loos begrip. In het Centrum voor Esthetische Chirurgie (CEC,) dat deel uitmaakt van het Medisch Centrum Leeuwarden, kost een neuscorrectie 3.000 gulden - ver onder het gemiddelde dus - en wordt de patiënt drie dagen ter observatie in het ziekenhuis gehouden. Voor liposuctie (wegzuigen van overtollig vet) van de buik betaalt hij of zij in datzelfde ziekenhuis 1.800 gulden (inclusief dag opname) tegen 4.000 tot 6.000 gulden in een privékliniek. Een nadeel van intramurale klinieken als het CEC is evenwel de wachttijd, die kan oplopen tot twee maanden. Iemand die vandaag besluit om morgen zijn lippen op te spuiten, kan dus beter niet het ziekenhuis bellen.

Mogelijke kosten van esthetische operaties

Borstvergroting 4.500 tot 8.000

Correctie bovenoogleden 1.350 tot 3.000

Facelift 5.600 tot 11.750

Liposuctie van de onderbuik 1.800 tot 3.00

Lippen opspuiten 750 tot 1.30

Neuscorrectie 3.000 tot 8.00

Rimpelbehandeling bovenlip 750 tot 1.80

Prijzen (in guldens) zijn gebaseerd op de moeilijkheidsgraad van de operatie, de benodigde apparatuur/middelen, het al dan niet verlenen van nazorg en het soort instituut dat de ingrepen uitvoert (intra- of extramuraal).

Bron: Diverse verzekeringsbrochures en prijslijsten van intra- en extramurale klinieken en de web-site van de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (www.nvpc.nl).