Pad naar de sjamaan

'Vroeger zouden ze misschien in de zweefkast of in de hasjbak terecht zijn gekomen', zegt Hans Bienefelt van uitgeverij Ankh Hermes. 'Maar tegenwoordig ruimen steeds meer boekhandels een gewone plank in voor spirituele en esoterische werken over de dood.' Titels als Het Tibetaanse dodenboek vliegen met duizenden, soms tienduizenden over de toonbank.

Om boekhandels en uitgeverijen te laten zien wat ze te bieden hebben aan non-fictie over de dood heeft de stichting Collectieve Propaganda voor het Nederlandse Boek (CPNB) een themaweek over Afscheid & Dood georganiseerd. Sinds maandag hebben boekhandels in het hele land tafels en etalages ingericht met boeken over de dood. In het magazine dat het CPNB over het onderwerp uitbracht, adverteren uitgeverijen voor overlijdensboeken en laten diverse auteurs hun licht schijnen over het thema. Hans Plomp beschrijft zijn gedagdroomde reïncarnatie als joodse vrouw in de oorlog - een avontuur waaruit hij net op tijd bijkwam om aan een psychiatrische kliniek te ontkomen. Jasper Enklaar (hoofdredacteur van het vakblad Uitvaart) behandelt de toegenomen creativiteit in de uitvaartbranche, zoals die tot uitdrukking komt in asverstrooiing per vuurpijl en de zwaanvormige rieten korfkist.

Vooral uitgeverijen gespecialiseerd in esoterische boeken profiteren van de themaweek. Zo organiseerde Ankh-Hermes uit Deventer een hele week rond auteur David Kessler. Maandag gaf hij onder het spiedende oog van NRCV-camera's een lezing in Oibibio, dinsdag presenteerde hij in het Aerdenhoutse centrum Amitabha zijn nieuwe boek Het recht om waardig te sterven en zaterdag doet hij mee aan een mini-symposium in de Utrechtse Geertekerk.

Ook andere uitgevershuizen doen driftig mee aan de actieweek. Lezers die één van de actieboeken van Bruna kopen (zoals Het pad naar de sjamaan) krijgen van deze uitgeverij een Aromatherapy-kaars kado, die volgens de advertentie 'rustgevend werkt en ons lichaam en onze geest stimuleert'.

Volgens CPNB-directeur Henk Kraima is het levensbeschouwelijke onderwerp Afscheid & Dood deels voortgekomen uit het thema 'Mijn God' van de vorige boekenweek. 'Daar hebben we enorm veel respons op gekregen, met name uit de esoterische hoek. De boeken van een christelijke uitgeverij sluiten vaak vrij goed aan bij een bepaalde kerkgemeenschap. In de esoterie is dat veel meer diffuus. Daar kunnen wij de boekhandel wijzen op doelgroepen en groeiende belangstelling in de markt. Tegelijk kun je de klant met zo'n actie tonen hoeveel er uit dit assortiment in de boekhandel te koop is.'

Met de boekenweek wil Kraima de actieweken niet vergelijken. 'Bij de boekenweek denk je toch meer aan publicitair geweld. Dit is een nieuwe aanpak waarbij we met kleinere segmenten aan de gang gaan.' Hij heeft er een beter woord voor. 'Het is niche marketing waarmee wij in kort tijdsbestek proberen te laten zien wat boekhandels zoal in huis hebben.'

Was er een reden om de non-fictie juist op dit moment een steuntje in de rug te geven? 'Er is bij de boekhandels veel discussie over nieuwe media en de functie van het boek bij het verstrekken van informatie. Maar het boek herbergt nog altijd een rijkdom waar digitale zoeksystemen niet snel tegenop kunnen.'