Meedenken met reality drama

't Zal je gebeuren, morgen, Ned.2, 20.47-21.15u. De keerzijde, dinsdag, Ned.1, 22.01-22.54u.

Een nieuw genre moet een naam hebben en dus opper ik: reality drama. Vorige week zond de AVRO, vlak na Oud geld, de eerste aflevering uit van de als docu-drama geannonceerde serie De keerzijde. En zaterdag begint de TROS met de dertiendelige reeks 't Zal je gebeuren.

In beide gevallen blijkt het te gaan over 'waargebeurde verhalen' die slechts gedeeltelijk werden gedramatiseerd. De keerzijde schiet heen en weer tussen interviews met de ware betrokkenen en door acteurs nagespeelde scènetjes, zodat elke figuur voor de kijker twee gezichten en twee stemmen heeft: die van de bestaande landgenoten wier tegenslagen hier worden vertoond, en die van de acteurs. 't Zal je gebeuren is, door de producenten IDTV en D&D, volgens een vrijwel identieke formule gemaakt - met als grootste verschil dat de interviews met de hoofdpersonen óók door acteurs worden gespeeld. Dat maakt het dus nog weer net iets ingewikkelder: een acteur speelt een bestaand persoon die wordt geïnterviewd, en een andere acteur speelt diezelfde persoon in de scènetjes.

Een tweede verschil ligt in de onderwerpkeuze. Bij de AVRO gaat het over sterke staaltjes van mensen die bekneld zijn geraakt in het sociale raderwerk, terwijl de TROS blijkens de aankondiging minder kieskeurig is - als het maar 'iets schandaligs, ontroerends, beschamends, rampzaligs of verdrietigs' is. In de aflevering die vooraf aan de pers is vertoond, wordt een dilemma geschetst dat uitnodigt tot meedenken. Een beetje zoals bij de instructie-video's die op bedrijfs- en andere bijeenkomsten worden vertoond met de bedoeling vervolgens een discussie los te maken.

Artistieke uitschieters zijn het in elk geval niet, al zijn beide series behoorlijk geschreven, gespeeld en gefilmd. Uitgesproken slecht en onbeholpen drama is bij de publieke omroepen nu eenmaal zelden of nooit meer te zien. In de afgelopen jaren is het, vrijwel ongemerkt, vanzelfsprekend geworden dat het gemiddelde gebruiksdrama op zijn minst een redelijk niveau heeft. Dat is mooi meegenomen. Maar meeslepend is anders, al was het maar omdat de vertelling telkens wordt onderbroken door de al of niet gedramatiseerde interviews.

Bij de AVRO treft De keerzijde tevens het ongeluk van de programmering vlak na de superieur vertelde verzinsels van Oud geld (en bovendien speelde Gijs Scholten van Asschat, die we net nog als bankierszoon hadden gezien, in de eerste aflevering op zijn routine de rol van een goedwillende arts). De onvermijdelijke vergelijking valt natuurlijk niet uit in het voordeel van het docu-drama. 't Zal je gebeuren duurt maar half zo lang (25 minuten) en zit ingeklemd tussen twee EO-programma's die de aandacht niet zullen afleiden.