Gereformeerde kerken weer in het reine met zichzelf

De synode van Gereformeerde Kerken heeft gisteren de rijen na de pedofilie-affaire weer gesloten. De kerken moeten veilige plekken voor kinderen worden, maar óók voor pedofielen al wordt hun gedrag veroordeeld.

NIJKERK, 23 JAN. Een hele dag heeft de synode van de Gereformeerde Kerken in Nederland (GKN) ervoor nodig gehad om met zichzelf in het reine te komen. In de Goede Herderkerk in Nijkerk spraken de synodeleden gisteren over de onverkwikkelijke affaire die vorige week was ontstaan toen bleek dat een synode-adviseur zich uit hoofde van te vergaande identificering valselijk voor pedofiel had uitgegeven en de synodevoorzitter, die daarvan op de hoogte was, de man de hand boven het hoofd meende te moeten houden.

Maar na lang beraad dat begon met de lezing van een bijbelgedeelte (1 Cor. 13) over échte liefde en die uiteindelijk besloten werd met een bede om menselijke zelfkennis (psalm 139), waren de synode en haar adviseurs op onder meer voorlichtingsgebied, eruit.

Na de gezamenlijke vaststelling dat “ieder seksueel getint handelen van volwassenen jegens kinderen ontoelaatbaar is”, heette het vervolgens op een persconferentie dat de kerken “veilige plekken voor kinderen moeten worden”. Maar óók voor pedofielen, liet de nieuwe synodevoorzitter J.W. Doff er onmiddellijk op volgen. Daarmee bedoelend dat er binnen de kerken wel zorg en christelijk mededogen voor pedofielen moet zijn, ook al wordt hun gedrag scherp veroordeeld.

De Gereformeerde Kerken en hun leden zijn allang niet meer voor wat ze nog dikwijls worden aangezien. Niet alleen is de kerkelijke leer in de afgelopen decennia sterk veranderd en heeft die een vrijzinnig karakter gekregen, ook op het gebied van de zeden is vrijwel alles geoorloofd. Was het omstreeks 1950 nog zó, dat men voor de liefdes- en seksuele relatie slechts één vorm, het monogame (voor de duur van het leven gesloten) huwelijk kende, inmiddels zijn de huwelijksopvattingen sterk veranderd. Op het hele terrein van seks en voortplanting blijken gereformeerden veel minder van andere Nederlanders af te wijken dan vaak gedacht wordt en door romanschrijvers soms wordt gesuggereerd. Het huwelijk is geen goddelijke instelling, geen 'ordinantie Gods' meer en ook zou de 'onderschikking' van de vrouw aan de man totaal zijn verdwenen.

Echtscheiding mag, voorhuwelijkse seks is sinds 1963 toegestaan en homofiele leden worden volkomen aanvaard. Anders ligt het wat betreft pedofilie. Daar weet men zich in kerkelijke kring dikwijls geen raad mee, omdat enerzijds rekening met slachtoffers moet worden gehouden en anderzijds ook plegers van pedofilie in pastorale zin niet buiten de boot zouden mogen vallen.

De synode zegt in een gisteren uitgegeven verklaring dat zij op geen enkele wijze voorbij wil gaan aan de grote schade die door seksueel misbruik van kinderen wordt aangericht. Ook meent de gereformeerde synode, evenals het bestuur van de Hervormde Kerk en van de Evangelisch-Lutherse Kerk, dat pedofiele relaties per definitie ongelijkwaardig zijn. Hoe dan ook moet voorkomen worden dat de indruk zou ontstaan dat er binnen de kerk onvoldoende solidariteit met de slachtoffers van seksueel misbruik bestaat.

Dominee W. Barendrecht uit Hendrik Ido Ambacht wijst er in dit verband op dat pedofilie in de bijbel nergens voorkomt. Alleen in Paulus' brieven aan de Korinthiërs is er naar zijn mening hier en daar sprake van. “In de Griekse cultuur, maar daar was knapenliefde vroeger heel gewoon.” Barendrecht, een van de bestuursleden van de synode die gisteren zijn ter beschikking gestelde plaats weer mocht innemen, zegt van de hele geschiedenis van zijn collega Van Drimmelen die zich leugenachtig voor pedofiel uitgaf, weinig begrepen te hebben. Behalve dan dat er bij hem, aldus Barendrecht, waarschijnlijk van een te grote pastorale vereenzelviging met de persoon van een pedofiel sprake is geweest waardoor al het andere uit zijn blikveld verdween. “In onze pastorale praktijk zien we dat in andere vormen wel vaker, maar je moet dan toch in de gaten houden wanneer het om strafbaar gedrag gaat en je zo iemand richting politie zou moeten sturen.”

Dominee Barendrecht is de enige niet voor wie de kwestie nog steeds niet duidelijk is. Om die reden zal nog verder onderzoek worden gedaan naar mogelijke verdere implicaties en achtergronden van het pedofilie-artikel in Trouw van de inmiddels ontslagen synode-adviseur L.C. van Drimmelen.

Ook zullen de kerken beter moeten leren om signalen van seksueel misbruik en patronen van goedpraten en toedekken, beter te herkennen, zo wordt gesteld in een verklaring. Bovendien zullen synodebestuurders, zo vertelt dominee K.H. Wigboldus uit Voorburg, wellicht wat mediatrainingen gaan volgen. Want op het punt van mediabeleid is heel wat misgegaan.