ASML heeft last van Azië-stress

ASML voelt de crisis in Azië. De toeleverancier van chipmakers kan een stootje hebben, maar moet voldoen aan hoge verwachtingen.

AMSTERDAM, 22 JAN. Het verzoek om hulp van bestuursvoorzitter W. Maris van ASM Lithography (ASML) kwam gisteren tevergeefs. Het ministerie van Economische Zaken zal geen garanties geven voor de leveringen van het Veldhovense bedrijf aan grote Koreaanse chipmakers als Samsung en Hyundai. ASML zal het gevaar dat Koreaanse afnemers niet betalen voor hun zogeheten wafer steppers, apparaten waarmee chips worden gefabriceerd, voor eigen rekening moeten nemen.

Jammer voor Maris, maar ASML lijkt zich ook zonder steun van het ministerie wel te kunnnen redden. Mogelijk kan een exportkrediet worden afgesloten bij de Nederlandse Credietverzekeringsmaatschappij (NCM). Dat zal dan wel tegen een regulier commercieel tarief moeten gebeuren, aldus een woordvoerder van de NCM vanmorgen.

Korea droeg in het afgelopen jaar zo'n 24 procent bij aan de omzet van ASML. Van de goedgevulde orderportefeuille is nu (mede door uitstel van een order van Hyundai voor 30 machines) nog slechts 20 procent afkomstig van Koreaanse bedrijven.

Tegenover de problematische situatie in Korea staan volgens Maris financieel sterke bedrijven in Taiwan. Dit land vertegenwoordigt met een bijdrage van 28 procent in de omzet over 1997 (en 31 procent in de actuele orderportefeuille) de grootste Aziatische afzetmarkt van ASML.

Maris becijferde gisteren in een toelichting op de jaarcijfers dat de omzet met “tientallen procenten” kan blijven groeien, zelfs als de bestellingen vanuit Korea halveren. Toch toonde hij twijfels over de gevolgen van de Aziatische crisis: “Voor ons in 1998 een issue”, zei hij. “Wij denken dat daar verrassingen zijn.”

Met een koerswinstverhouding (koers gedeeld door netto winst) van 30 behoort ASML tot de hoogstgewaardeerde aandelen op de Amsterdamse beurs. Analist E. de Graaf van ING Barings heeft voor dit jaar een winstgroei van 30 en een omzetgroei van 40 procent becijferd. “En ik ben echt niet de enige”, zegt hij. “Er moet dus ook heel wat gebeuren.” Als ASML achterblijft bij de hooggespannen verwachtingen kan de koers stevig kelderen.

Dat gebeurde gisteren zelfs ondanks de stevige groei en mooie winstcijfers. ASML liet een flinke veer op de Amsterdamse beurs. Vanmorgen daalde het aandeel verder, met omstreeks drie gulden tot minder dan 137 gulden. “Er is onduidelijkheid gecreëerd”, analyseert De Graaf. “Elke opmerking waarin het woord Azië voorkomt levert op dit moment stress op.” Een tweede aspect dat een rol kan hebben gespeeld, in zijn visie, is de Hyundai-order. De uitgestelde opdracht met een omvang van 30 machines is een forse hap uit de omzet. Die bedroeg in het afgelopen jaar 211 stuks. Als klap op de vuurpijl was er gisteren onrust op de Aziatische markten.

Toch zijn de perspectieven goed, meent De Graaf. ASML heeft volgens hem laten zien dat het (meer dan eens vertelde) verhaal over de technologische voorsprong van het bedrijf geen fabeltje is. ASML heeft in in het afgelopen jaar zijn marktaandeel fors uitgebreid, van 20 naar 25 procent. Het streefde concurrent Canon voorbij en is nu de tweede producent van scanners en wafersteppers, nog wel ruim achter marktleider Nikon (44 procent).

Met de machines die ASML fabriceert kunnen zeer smalle circuits worden aangebracht op wafers (plakken silicium) waaruit chips worden gesneden. Wafer steppers zijn enorme apparaten met een gewicht van zo'n 7000 kilo en een prijskaartje van ruwweg 14 miljoen gulden.

Volgens Maris ligt een belangrijke concurrentievoordeel van de machines van ASML in de service die geleverd wordt. Zo zijn de apparaten gebruiksklaar binnen twee weken nadat ze bij de afnemer zijn bezorgd. “Bij de concurrentie ligt die termijn op vier tot zes weken”, zegt Maris.

De Graaf bevestigt deze woorden. Het belang van een goede dienstverlening is in de markt waar ASML opereert enorm. “De apparaten zijn een cruciaal onderdeel van fabrieken, die een investering vertegenwoordigen van een slordige van drie miljard gulden”, zegt hij. “Je wilt natuurlijk niet dat zoiets stilstaat.”

Om stilstand tot een minimum te beperken, houden producenten teams van experts beschikbaar die snel invliegen als er bij een afnemer problemen zijn met een machine. Volgens De Graaf hebben Japanse leveranciers in vergelijking met de Nederlanders een achterstand in de contacten met afnemers. “In de Japanse cultuur is het soms moeilijker toe te geven dat iets niet klopt”, zegt hij. ASML doet volgens hem meer zijn best expertise over te brengen op de klant.

Een van de belangrijkste aspecten in de technologische voorsprong van ASML is de nauwkeurigheid waarmee de geleverde macjines kunnen werken. Volgens Maris werken ASML-machines met een gespecificeerde nauwkeurigheid van 0,22 micron (duizendste millimeter). In de praktijk gebruiken klanten de machines voor bewerkingen met een precisie aan van 0,20 of zelfs 0,18 micron. Volgens De Graaf heeft zelfs de huidige marktleider Nikon met zo veel woorden de technologische voorsprong van ASML erkend.