Strafkorting beloopt zeker vijftig miljoen

DEN HAAG, 22 JAN. De strafkorting die Nederland boven het hoofd hangt voor het niet adequaat bestrijden van de varkenspest bedraagt ten minste 50 miljoen gulden. Dat heeft de Landbouw Universiteit Wageningen berekend. Andere bronnen spreken van 80 miljoen.

Het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV) kan en wil volgens een woordvoerder de Wageningse cijfers niet bevestigen. LNV zoekt nog uit welk deel van de zogenoemde veterinaire kosten, die in totaal één miljard gulden bedragen, gedeclareerd kunnen worden in Brussel en wil pas daarna een uitspraak doen over de strafkorting.

Van Aartsen liet dinsdag weten dat “Nederland niet met zich laat sollen”. Hij vindt de strafkorting onterecht en meent dat de Europese Commissie zich baseert op een onjuist rapport over de bestrijding van de pest. Bovendien zou Nederland volgens de Commissie willens en wetens zoveel mogelijk kosten op Brussel hebben willen schuiven. Ondanks pogingen van de minister om de Europese landbouwcommissaris Fischler te overtuigen van de onjuistheid van het rapport, houdt Fischler vast aan de kritiek.

Ook in Nederland heerst kritiek op de aanpak van de varkenspest. Gisteren heeft de federatie van land- en tuinbouworganisaties (LTO-Nederland) een gesprek gehad met de landbouwwoordvoerders van de Tweede Kamerfracties van VVD en PvdA. LTO eiste eind vorige week een nieuw onderzoek naar de aanpak van de varkenspest en meent dat het onderzoek zoals dat in opdracht van het ministerie is gehouden niet onafhankelijk is. LTO-voorzitter Doornbos kan volgens VVD en PvdA echter niet hard maken dat Van Aartsen de Tweede Kamer bewust heeft misleid. De Kamer vergadert vanmiddag verder over de aanpak van de pest gedurende de eerste twee maanden na de uitbraak. Vorige week uitten alle partijen stevige kritiek op de bewindsman. Het CDA eiste toen een parlementair onderzoek. PvdA en VVD vonden het daarvoor nog te vroeg, D66 voelt er helemaal niet voor.

De Wageningse professor dr. ir. A.A. Dijkhuizen (economie van dierziekten en dierziektenbestrijding) heeft tevens berekend dat de totale economische schade van de varkenspest ongeveer 5,76 miljard gulden bedraagt. Van die schade komt ongeveer drie miljard voor rekening van de overheid, de rest is voor de sector. Van die drie miljard is ongeveer tweederde naar opkoopregelingen en andere 'marktordeninginstrumenten' gegaan. De EU vergoedt daar in principe 70 procent van.

Het overige deel, bijna één miljard gulden, is uitgegeven aan de zognoemde veterinaire kosten. Daarvan kan volgens de LUW minimaal 400 miljoen aangemeld worden in Brussel, dat daarvan vijftig procent compenseert. Een woordvoerder van LTO Nederland meent echter dat zo'n 650 miljoen gulden 'doorgeschoven' kan worden naar Brussel, resulterend in een strafkorting van 80 miljoen.

Binnen de sector worden de varkenshouders het zwaarst getroffen. Zij hebben een strop van 1,38 miljard. De rest komt voor rekening van onder meer slachterijen, transporteurs en veevoerleveranciers.

Dijkhuizen meent - net als LTO-Nederland - dat Van Aartsen doet voorkomen alsof de sector voor alle gemaakte schade is gecompenseerd door de overheid. Weliswaar heeft de overheid ongeveer 2,5 miljard uitgetrokken voor opkoopregelingen en schadevergoeding voor de boeren, maar inkomensderving en leegstand zijn daamee niet vergoed, stelt Dijkhuizen.

“De minister spreekt altijd over de vakenspest die de samenleving drie miljard heeft gekost. Hij vergeet dat de sector zelf ook voor nog eens bijna drie miljard het schip in is gegaan”, aldus Dijkhuizen. Een woordvoerder van LTO-Nederland: “De hele schakel, van varkenshouder tot transporteur en van slachterij tot veevoederleverancier, heeft flink moeten inleveren. Van Aartsen gaat daar wel erg makkelijk aan voorbij.”