Stilte in Palais de Luxembourg

PARIJS, 22 JAN. “Om eerlijk te zijn, arbeidstijdverkorting over de hele lijn is de verkeerde manier om werkloosheid te bestrijden. De grotere werkloosheid in Europa vergeleken met de Verenigde Staten en Japan is niet het gevolg van te lang werken, zij werken langer.” Het is stil in zaal 213 van het Palais de Luxembourg, waar de Franse Senaat zetelt. De Nederlandse deskundige heeft nog maar één minuut gesproken en Frankrijk is al buiten adem.

Het faseverschil is treffend. In Nederland blijft de werkloosheid dalen, in Frankrijk vullen de woedende werklozen (12,4 procent) de straat. Premier Jospin weigert in te gaan op hun eisen. Ze willen eerst geld, dan werk. Jospin mikt op nieuwe banen door verplichte verlaging van de arbeidsduur over de hele lijn. Met allerlei subsidies ter aanmoediging. Het Franse parlement behandelt de wet op verkorting van de arbeidsweek tot 35 uur. In de Assemblée Nationale zijn nu al meer dan 300 amendementen ingediend.

De Senaat verzamelt nog munitie, ook buitenlandse. Dr. Jan Donders, hoofd van de afdeling Conjunctuur van het Centraal Planbureau (CPB), waar de Macro Economische Verkenningen (MEV) en het Centraal Economisch Plan (CEP) worden voorbereid, legt uit dat ATV zonder proportionele verlaging van loon banen kost. En dat de sociale uitkeringen mee moeten dalen met de lonen. Zo schetst hij nog een paar wetmatigheden die in het verhitte Franse debat als vloeken in de kerk klinken. Verlaging van wat dan ook is bijna onbespreekbaar.

Na nog een paar minuten Nederlandse economie verzucht senator Jean Arthuis: “Dit is te simpel voor Frankrijk”. Arthuis was tot juni minister van financiën en economie in de laatste regering-Juppé. Zijn weemoedige glimlach tekent de man die aan den lijve heeft ondervonden dat ook binnen een rechtse regering in Frankrijk de politieke realiteit het wint van economische wetmatigheden.

Wat de rol van de Nederlandse staat is geweest bij het doorvoeren van arbeidstijdverkorting, wil de commissie weten. Veel vragen over deeltijdwerk en flexibilisering van de arbeidsmarkt - twee verdachte begrippen in Frankrijk, omdat ze worden geassocieerd met weggooibanen en rechteloosheid.

De in Tilburg opgeleide econoom, die zich gesteund weet door een toespraak uit '93 van de vroegere CPB-directeur Zalm, kan er niet om heen: “ATV verplicht stellen zonder verlaging van loon is vrij zeker schadelijk voor de werkgelegenheid. Not smart.” De senatoren - meer van rechts dan van links - kijken elkaar veelbetekenend aan. Donders: “ATV kàn een keus van het Franse volk voor meer vrije tijd en minder geld inhouden. Wij zien echter Fransen op straat die meer geld willen. Wie meer wil verdienen adviseer je als eenvoudig econoom: langer werken, niet korter.”

Toevallig werd gisteren ook bekend dat drie verschillende Franse economische studiecentra tot de conclusie waren gekomen dat de plannen van Jospin tot 300.000 à 500.000 nieuwe banen kunnen leiden in drie jaar. Dat was koren op de molen van de regering. De mysteries van de consensus sinds het Akkoord van Wassenaar (1982) tussen werkgevers en werknemers, de zegeningen van loonmatiging, de vrijwilligheid van gezinnen om taken te delen en korter te werken, het blijven echo's van een ver land.