Meerijders de dupe

De nieuwe carpoolregeling van het ministerie van Financiën blijkt niet zo rooskleurig als geschetst. Juist mensen in beroepsgroepen die veel 'meerijden' gaan er financieel op achteruit. De wet werkt averechts, vinden bonden en werkgevers.

DEN HAAG, 22 JAN. Amper een maand na invoering van de nieuwe meerijregeling, die carpoolen moet bevorderen, wordt MKB-Nederland overspoeld met klachten. Het ministerie van Financiën beloofde een verbetering voor iedere betrokkene, maar een groot deel van de carpoolers blijkt erop achteruit te gaan, stelt de belangenorganisatie voor het midden- en kleinbedrijf. De Bouw- en Houtbond en werkgeversorganisatie VNO-NCW delen die mening.

Staatssecretaris Willem Vermeend (Financiën) dacht het allemaal zo mooi voor elkaar te hebben. De Wet Fiscale Milieubescherming zou het carpoolen definitief aantrekkelijk maken voor grote groepen forenzen. Het huidige aantal van 40.000 regelmatige poolers zou groeien. In plaats van de vaste kilometervergoeding voor de chauffeur zouden voortaan ook meerijders worden beloond. Zij mogen het reiskostenforfait (270 gulden per maand) houden en maken zelfs aanspraak op een bonus van de werkgever die kan oplopen tot duizend gulden per maand. Voor de chauffeur moesten dezelfde regels gaan gelden.

Vermeend, zo lijkt het, voelde zelf al aan dat het verhaal niet helemaal sluitend was. Bij de presentatie van de wet, in december vorig jaar, liet hij weten dat hij bereid was de regeling aan te passen als ze in de praktijk voor problemen zou zorgen. Gistermiddag vroegen werkgevers en werknemers hem dan ook woord te houden en de oude regeling weer in te voeren.

“Hoe meer kilometers worden gereden, des te onaantrekkelijker wordt de nieuwe regeling voor de mensen die hun auto ter beschikking stellen”, aldus een woordvoerder van VNO-NCW. Ook de eis van het ministerie om ten minste 120 dagen per jaar te carpoolen om in aanmerking te komen voor fiscale voordeeltjes is volgens VNO-NCW onhaalbaar. Meewerken aan het milieu willen ze wel, de bonden en werkgevers, maar het mag niet ten koste gaan van de inkomens.

Bij MKB-Nederland hebben ze altijd gepleit voor een betere regeling voor de meerijders. Daar heeft het ministerie nu aan voldaan, menen ze bij Financiën. Maar de forse inkomensachteruitgang voor de chauffeurs is volgens de organisatie “onaanvaardbaar en onbegrijpelijk”. De toenemende administratieve lasten voor de werkgever, die het bonussysteem nu immers per medewerker in plaats van per auto moet bijhouden, maken de verruiming tevens tot “een bijna onuitvoerbare regeling”, stelt het MKB.

Tweederde van alle bouwvakkers maakt regelmatig gebruik van de mogelijkheid tot carpoolen. Ze 'maken' volgens de bouwbonden per dag zo'n zeventig kilometer de man. De FNV Bouw- en Houtbond en de werkgevers in het Algemeen Verbond Bouwbedrijf wijzen erop dat in de bouw met wisselende ploegen wordt gewerkt en dat er dus geen vaste groepjes carpoolers zijn. Daardoor is de 120-dagen eis onhaalbaar. Het wordt minder aantrekkelijk om collega's mee te laten rijden en dat kan leiden tot een inkomensverlies tot zo'n 6.000 gulden per individuele werknemer, aldus de bonden.

Ook voor de uitzendbranche geldt een dergelijk verhaal, stelt het MKB. “Er worden daar soms enorme afstanden afgelegd en van enige zekerheid op vervolgopdrachten is geen sprake. De 120-dagen-eis werkt dan niet.” Ook door het hoge aantal kilometers en de verhoudingsgewijs geringe vergoeding voor de chauffeur zal de nieuwe regeling carpoolen eerder afremmen dan bevorderen. “En voor je het weet heb je juist meer files in plaats van minder”, aldus de MKB-woordvoerder.

De onvrede bij de bouwbonden en het MKB valt volgens het ministerie voor een deel te verklaren uit verkeerde toepassing van de oude regeling. “We hebben het idee dat in sommige sectoren de oude regels iets te enthousiast gehanteerd zijn. De verruiming, in principe bedoeld om carpoolen aantrekkelijker te maken, heeft dan een negatief inkomenseffect omdat de oude regeling ten onrecht meer opleverde”, stelt Financiën.

Desondanks zal de kritiek van 'de werkvloer' er hoogstwaarschijnlijk toe leiden dat Vermeend zijn ambitieuze plannen wat bijstelt. Bonden en werkgevers willen eigenlijk het liefst terug naar de oude regeling, maar dan met handhaving van het reiskostenforfait voor meerijders. “Zo beloon je de chauffeur, degene die zijn auto ter beschikking stelt, het beste en creëer je toch een kleine prikkel voor meerijders”, aldus VNO-NCW.