Maleisie

Aantal inwoners: 21 mln

Oppervlakte (km2): 329.758

Inwoners per km2: 62,7

Hoofdstad: Kuala Lumpur

Munt: Runggit

HET MODERNE MALEISIË is gemaakt door Mahathir Mohamad, de 72-jarige premier van het land. De voormalige arts is sinds 1981 onafgebroken aan de macht geweest. Tijdens zijn bewind streefde hij één centraal doel na: Maleisië omtoveren van een ontwikkelingsland tot een ontwikkeld land. Iets meer dan een half jaar geleden leek de even autoritaire als populaire politicus nog hard op weg zijn plan te verwezenlijken: de Maleisische economie draaide niet langer op tin en rubber, maar op chips, elektronica-apparatuur en airconditioners. Met veel overheidssubsidie was rondom het automerk Proton een succesvolle eigen auto-industrie opgebouwd. De armoedegrens was gedaald van 60 procent van de bevolking in 1970 tot minder dan 8 procent in 1997. En tegelijkertijd was Mahathir erin geslaagd de complexe raciale en religieuze verhoudingen in zijn land onder controle te houden. In Kuala Lumpur opende hij begin vorig jaar het trotse symbool van Maleisiës vooruitgang en zelfvertrouwen: de Petronas Towers, 's werelds hoogste gebouw.

Maar hoogmoed kwam ook hier voor de val. Vorig jaar juli diende premier Mahathir, die de afgelopen jaren faam had verworven als anti-Westers retoricus, zijn land eigenhandig een stevige klap toe door ongekend fel uit te vallen tegen de mensen die in zijn ogen schuldig waren aan de eerste barstjes in het Aziatisch wonder. “Racistische Westerse valutaspeculanten” voerden volgens hem bewust een aanval uit op de financiële markten van Zuidoost-Azië. Mahathir dichtte de in Hongarije geboren joodse Amerikaan George Soros, een miljardair die geldt als een invloedrijk valutahandelaar, een hoofdrol toe en sprak in het verlengde daarvan zelfs over een joodse samenzwering tegen de moslimlanden in Azië. De gevolgen van die uitlatingen waren snel zichtbaar op de financiële markten: de koers van de Maleisische munt, de ringgit, kelderde, net als de beurskoersen in Kuala Lumpur.

Sinds een paar weken is het opvallend stil geworden rond Mahathir. De premier worstelt al weken met een hardnekkige verkoudheid die hem stiller houdt dan ooit. Dat gaf Maleisiës tweede man, plaatsvervangend premier Anwar Ibrahim, de kans de controle over het bezweren van de crisis over te nemen. Anwar, die tevens minister van Financiën is en geldt als de gedoodverfde opvolger van Mahathir, blies eind vorig jaar de bouw van een aantal ambitieuze infrastructurele projecten af, waaronder een mega-dam op Borneo. Ook stelde hij de economische groeiverwachting voor dit jaar bij, van 7 tot 4 à 5 procent.

Maleisië heeft tot nu toe geen hulp nodig gehad van het IMF, en waarschijnlijk blijft dat ook zo. “Maleisië ziet niet zo'n crisis tegemoet als in andere landen in deze regio het geval is”, meent IMF-topman Michel Camdessus. De fundamenten van de economie zijn sterker dan in Thailand en Indonesië, vooral omdat Maleisië minder buitenlands geld heeft geleend in de afgelopen jaren. Als het land vasthoudt aan de zelfopgelegde bezuinigingen (het volk is opgeroepen niet langer twee of drie maar vanaf nu slechts één schepje suiker in de koffie te nemen) en het economisch management verder versterkt, kan Maleisië de crisis zonder al te veel kleerscheuren overleven. Al zal het land wel een strategie moeten verzinnen om zonder veel oproer honderdduizenden illegale immigranten het land uit te krijgen.

Volgens het IMF zal Maleisië binnenkort de monetaire politiek moeten verscherpen en de rente moeten verhogen om nieuwe problemen te voorkomen. Inmiddels heeft de Maleisische regering opgeroepen tot een hervorming van de financiële sector: de bestaande 39 financiële instellingen moeten de komende maanden via fusies en overnames opgaan in vijf of zes grote banken.

De grote vraag blijft echter wie de leider wordt bij dit proces van crisisbezwering in Maleisië: Mahathir of Anwar? De huidige premier geldt als een groot visionair maar blijkt een slecht crisismanager. Anwar heeft aangetoond dat hij klaar is om Maleisië de volgende eeuw in te leiden, maar moet eerst voldoende steun verwerven binnen de regeringspartij UMNO voordat hij kans maakt Mahathir van de troon te stoten.