IJzersterke Sjirov bezorgt Kramnik eerste nederlaag

WIJK AAN ZEE, 22 JAN. Een schaker die de eerste zetten van zijn tegenstander op het bord ziet verschijnen, zal zich altijd afvragen waarom hij juist die opening krijgt voorgeschoteld. Aleksei Sjirov keek verbaasd naar de variant die Vladimir Kramnik in de vijfde ronde van het Hoogovens toernooi met zwart op het bord bracht.

Hij voelde zich ongemakkelijk. Iemand had hem verteld dat Kramnik afgelopen zondag bij een van de boekenstalletjes zijn partijenverzameling had gekocht. Toen hij het hoorde was hij verguld geweest dat zo'n sterke collega zijn boek wilde hebben. Nu bedacht hij ineens dat in dat boek ook een analyse stond van een partij met deze variant.

Zettenlang vreesde Sjirov dat Kramnik ook hem met een degelijk uitgedokterde versterking zou aftroeven. Dat gevoel werd er niet minder op toen de koploper met een energiek kwaliteitsoffer volledig gelijk spel kreeg. Misschien was het gemak waarmee Kramnik na vier overwinningen op rij opnieuw de partij naar zijn hand zette wel het geluk van Sjirov, want weinig later ging de Rus in de fout.

Sjirov reageerde ijzersterk en nam ook in het vervolg zijn kansen virtuoos waar. Pas nadat hij een gewonnen eindspel had bereikt, werd hij weer overvallen door twijfel. Steeds weer zag hij de stelling terug waarin hij een dag eerder tegen Karpov verzuimt had een dame te winnen en uiteraard ook de partij. Die vrees hield hem alert en na vijf uur spelen mocht hij dolgelukkig in de perskamer uitleggen hoe het voelde om Kramnik zijn eerste nederlaag toe te brengen.

Anand profiteerde optimaal van de misstap van Kramnik. Met een spectaculaire overwinning op Topalov schoof hij op naar de gedeelde eerste plaats. Anand was voornamelijk blij met de ingenieuze salvo's waarmee hij de Bulgaar had afgetroefd. “Ik ben tenslotte ook al vaak genoeg door hem van het bord gezet.”

De vijf Nederlandse grootmeesters spelen vooralsnog een bescheiden rol. Geen van hen slaagde er tot nog toe in om een buitenlandse deelnemer een punt af te pakken. Alleen Timman heeft met een plusscore de koplopers nog in beeld. Iedere partij begint hij met een concreet strijdplan en dat heeft al diverse onderhoudende schermutselingen opgeleverd. Ook in het prestigeduel tegen Karpov leek het erop dat de Amsterdammer een mooie kans kreeg toen de FIDE-kampioen een pion inleverde. Bij nader inzien bleek het witte voordeel toch te marginaal en na 27 zetten stelde Timman zelf de remise voor.

De volle punten die de Nederlanders scoren, behalen ze ten koste van elkaar. Van der Sterren sloeg met zwart toe tegen Van Wely, die in een stelling waarin hij al voor remise moest vechten een fout maakte. Voor Van Wely lijkt er weinig geluk weggelegd in Wijk aan Zee. Na schamele ervaringen in de voorgaande jaren heeft hij nu na vijf ronden al geen ander streven dan te proberen de schade zoveel mogelijk te beperken.

Piket stelde zich na zijn ontsporing in de derde ronde tegen Nijboer een duidelijk doel. Tegen Anand en Adams, de finalisten uit Groningen, wilde hij remise spelen. Eenmaal terug in balans zou hij weer risico's nemen. Zijn opzet lukte, ook al beleefde hij tegen Adams geen gemakkelijk middenspel. Uiteindelijk kwam Piket nog beter te staan, maar trouw aan zijn voornemen ging hij akkoord met het remisevoorstel van Adams.

Nijboer beleefde weer eens de schaduwzijde van zijn tijdnoodverslaving. Tegen Gelfand hielp hij vlak voor de tijdcontrole een uitstekend gespeelde partij om zeep. Twintig seconden had hij voor zijn laatste vier zetten. Vaak is dat voor Nijboer genoeg om verantwoorde beslissingen te nemen. Nu niet. Pijlsnel deed hij de vereiste zetten nog net voor de teller op nul sprong en kon toen in alle rust naar zijn verloren stelling gaan kijken.