Burgemeester buigt diep voor de raad

In de politieke nasleep van de Groningse Oosterparkrellen heeft vooral de VVD het lot van burgemeester Ouwerkerk in handen. De partij vond de manier waarop hij zich in de raad verdedigde niet overtuigend genoeg.

GRONINGEN, 22 JAN. Met een tevreden glimlach verliet hij tegen enen het gemeentehuis. Even daarvoor had K. Schuiling, de fractievoorzitter van de VVD in Groningen, gezegd dat hij deze week “nog een aantal belangrijke mensen zal spreken”, om dan een definitief oordeel te geven over burgemeester H. Ouwerkerk van Groningen. Wie die mensen zijn liet hij in het midden. En de suggestie dat de komende dagen allerlei partijpolitieke 'deals' gesloten gaan worden, wierp hij ver van zich. Krijgt de VVD na het vertrek van Ouwerkerk (PvdA) de burgemeesterpost van Groningen? Kan de partij na de gemeenteraadsverkiezingen zitting nemen in het college van B en W? “Dat staat hier allemaal totaal los van”, aldus Schuiling.

Maar zijn glimlach maakte veel duidelijk. Na het debat in de raadscommissie veiligheid over de rellen in de Oosterparkwijk, heeft vooral de VVD het lot van Ouwerkerk in handen. Ouwerkerk wordt verweten dat hij zich op de avond van 30 december niet op de hoogte heeft gesteld van het verloop van de gebeurtenissen in de Oosterparkwijk, nadat hij de politie toestemming had gegeven de Mobiele Eenheid in te zetten. Terwijl de politie op het bureau de komst van de ME afwachtte werden in de wijk onder meer huizen geplunderd waarvan het meubilair op straat werd gegooid en in brand gestoken.

Ouwerkerk vroeg het vertrouwen van een ruime meerderheid van de raad van Groningen, anders zou hij aftreden. Hoewel de meeste raadspartijen hun oordeel uitstelden tot het plenaire debat van volgende week, werd al duidelijk dat het zal aankomen op de VVD. Collegepartijen PvdA en CDA gaven gisteren al te kennen de burgemeester hun vertrouwen te zullen geven. Coalitiegenoot D66 was iets minder duidelijk maar fractievoorzitter R. Bron noemde Ouwerkerks optreden in de raad wel “krachtig, eerlijk en oprecht.” GroenLinks, SP en GPV zegden gisteren al het vertrouwen in Ouwerkerk op. “Dat doet pijn. Met die politieke realiteit zal ik moeten leven”, zei Ouwerkerk.

Ouwerkerks betoog viel te kenschetsen als aanvallende verdediging. De bomvolle publieke tribune beloonde het zelfs met een voorzichtig applausje. De burgemeester zei zich de hoofdpersoon te voelen van een nachtmerrie waarin het maar geen dag wilde worden. “Dader en slachtoffer tegelijk, en dat met de lampen van de televisiecamera's en de aandacht van de andere media op mij gericht. Het is een straf, een kwelling, voor mijn familie en voor mijzelf.”

Ouwerkerk somde op wat hij allemaal had gedaan voor de politie en “de publieke zaak” en probeerde een gevoelige snaar te raken door de Groningse zanger Ede Staal aan te halen: “Het is nooit zo donker west, of het werd altied wel weer licht.” Hij deed een beroep op de raad om niet voor de druk van de media te zwichten en een eerlijke afweging te maken. “Was er medio december ernstige twijfel aan mijn functioneren als korpsbeheerder? Was mijn positie als burgemeester in het geding? Was ik niet kort daarvoor herbenoemd voor een periode van zes jaar, met het vertrouwen van de voltallige gemeenteraad?”

Inzake de Oosterparkrellen ging Ouwerkerk diep door het stof. Hij erkende dat hij op de avond van 30 december “een beoordelingsfout met grote gevolgen” had gemaakt. Verder had hij niet moeten suggereren dat het openbaar ministerie het rapport-Bakkenist, dat kritisch was over het functioneren van het Groningse driehoeksoverleg, had laten lekken om de politie te beschadigen. En het speet hem als hij mensen het idee had gegeven dat hij na de rellen had geprobeerd zijn straatje schoon te vegen.

Het rapport-Bakkenist speelde naast de rellen voor de raadsfracties ook een belangrijke rol in de beoordeling van Ouwerkerk. Hoewel Ouwerkerk enkele malen herhaalde dat hij geen afstand van het rapport-Bakkenist wilde nemen, zei hij duidelijk dat hij het met de inhoud voor een belangrijk deel niet eens is. “Ik weet hoe het tot stand is gekomen, ik heb daar mijn gedachten over”, lichtte hij tijdens een schorsing toe.

Ouwerkerk maakte indruk, zij het niet op iedereen. Een inspreker, een man van in de zeventig, vond dat de burgemeester een prachtig verkooppraatje voor zichzelf had gehouden. “Ik had geen betere autoverkoper kunnen vinden.” PvdA'er A. Timmerman zag in het relaas “genoeg perspectief voor herstel van vertrouwen”. CDA'er H. Morssink vond dat Ouwerkerk “de volle verantwoordelijkheid had genomen”. Hij zei na afloop, ondanks de felle reacties van zijn collega's in de Tweede Kamer, de burgemeester te zullen steunen. D66 wilde van Ouwerkerk en Brand een plan van aanpak voor de politie alvorens een oordeel te vellen.

De overige partijen vonden dat Ouwerkerk tijd genoeg heeft gehad. “Deze burgemeester heeft te vaak een verkeerde afweging gemaakt en te vaak achteraf moeten repareren”, aldus C. Dekker (GroenLinks). “De mens Ouwerkerk verdient het niet om naar huis te worden gestuurd, maar we kunnen niet anders.” GPV en SP sloten zich hierbij aan. De SP vond dat Ouwerkerk te weinig steun had getoond voor de suggestie om een Deltaplan voor de Oosterparkwijk te maken. De andere partijen vonden dat “politieke chantage”.

Voor VVD'er Schuiling waren de antwoorden van Ouwerkerk niet erg overtuigend. “Een plan van aanpak voor de politie had er allang moeten liggen.” Maar ondanks zijn scherpe kritiek liet hij in het midden of ook de VVD Ouwerkerk zal laten vallen. “Mijn fractie zal een kritisch oordeel geven.”