Schaker Topalov is maximalist met vingers in de oren

WIJK AAN ZEE, 21 JAN. Er zijn schakers bij wie je aan het neerzetten van hun paarden kunt zien wat ze van plan zijn. Veselin Topalov is zo'n schaker. Met onverbloemde agressie zette hij in de eerste minuten van de vierde ronde van het Hoogovens Schaaktoernooi zijn beide paarden met de neus recht vooruit voor zijn pionnen. Aan de andere kant van het bord ontwikkelde Valeri Salov zijn koningspaard heel wat terughoudender. Met bescheiden afgewend hoofd daalde het neer op het veld van bestemming.

Topalov is naar Wijk aan Zee gekomen om volle punten te scoren. Met zijn vaste begeleider heeft hij afgesproken dat alleen overwinningen tellen. De 23-jarige Bulgaar is een maximalist die zich tijdens de partij helemaal van de buitenwereld kan afsluiten. Zijn donkere ogen lijken zich tot gitzwarte kooltjes te verduisteren als ze zich in de stelling boren. Wanneer de spanning stijgt sluit hij ook ieder geluid buiten. Zoals tieners de dopjes van hun walkman in hun oren hangen, stopt de nummer vier van de wereldranglijst zijn wijsvingers in zijn oren.

Zijn partij tegen Salov dreigde gisteren na een veelbelovend begin even vast te lopen. Topalov gaf na afloop toe dat hij zich voor zijn openingsaanpak niet hoefde te schamen, maar dat hij er niet in slaagde om zijn initiatief vast te houden. Pas toen Salov een tactische wending miste, kreeg hij de winst weer in het vizier. De technische afhandeling kostte nog veel tijd. Het eindspel van paard tegen loper dat hij met een pluspion bereikte, vroeg zoveel precisie en omzichtigheid dat Topalov in zijn beheerste winstvoering zijn sterke paard zelfs dwars op de velden begon te zetten.

Meteen na de partij oogt Topalov tevreden over zijn tweede volle punt. Hij legt uit dat hij het belangrijk vindt om voor zichzelf na de domper in het Groningse knock-out WK te bewijzen dat hij het nog kan. Net als Anand en Ivantsjoek werd hij tot grote favoriet uitgeroepen, maar tot zijn verbijstering overleefde hij zijn eerste mini-match niet. “Als je zo snel wordt uitgeschakeld als ik door Jeroen (Piket), dan ga je twijfelen. Ook al vertelt iedereen je elke dag weer dat je een van de beste spelers van de wereld bent.”

Die twijfel probeert Topalov weg te spelen in felle partijen, waarbij hij regelmatig risico's neemt waar andere topspelers niet over zouden peinzen. Tegen Van Wely trok hij met zwart zo fel van leer dat het computerprogramma in de perskamer ervan in de war raakte en meldde dat de aanvaller met zijn offers een verloren stelling had bereikt. In het leerzame vervolg liet Topalov zien dat er nog voldoende dynamiek in zijn aanval school om een prachtige overwinning te behalen.

Topalov was altijd al een doortastende speler, maar de laatste tijd heeft hij zijn wapens alleen maar aangescherpt. Zijn voornaamste reden is de afwezigheid van een cyclus om het wereldkampioenschap. In matches zou hij nooit risico's nemen zoals hij die tegen Van Wely nam. Als je alleen maar toernooien speelt, vindt hij dat je met deze waaghalzerij een goede kans maakt op een hoog rendement.

Over het knock-out WK heeft hij gemengde gevoelens. “Ik deelde de mening van Anand, dat het alleen een WK kon zijn als Karpov niet zou winnen.” Met een groter verlangen kijkt hij uit naar een unieke match die hij in juni tegen Gari Kasparov speelt. Voor het eerst zullen twee topschakers zich wagen aan Kasparovs Advance Chess, waarbij de spelers varianten mogen doorrekenen met behulp van een computer. Veel toekomst ziet Topalov voorlopig niet in die formule, maar dat is ook niet de reden waarom hij zich op die ontmoeting verheugt. “Ik vind het geweldig dat ik een match tegen Kasparov mag spelen. Zo'n kans krijg je niet vaak. Als het zich dan eens voordoet mag hij van mij de regels bepalen.”

De winst op Salov bracht Topalov op een met Anand gedeelde tweede plaats, een punt achter de onverbiddelijk doordenderende Vladimir Kramnik, die ook zijn vierde partij won. De soeverein spelende Rus maakte tegen Gelfand opnieuw diepe indruk, hoewel hijzelf benadrukte dat hij onderweg enkele steken had laten vallen. Topalov ziet de onaantastbare koploper het toernooi wel winnen. “We moeten nog negen rondes en hij staat een vol punt voor. Ik herinner me genoeg toernooien van negen ronden die hij ook zonder dat punt voorsprong won.”