Ragtime is 'als een afspraakje dat niet klikt'; New York kritisch over musical Ragtime

In een gloednieuw theater aan Times Square in New York, het Ford Center, is de musical Ragtime, gebaseerd op E.L. Doctorow's, al eerder succesvol verfilmde boek, in premiere gegaan. Is het werkelijk 'de laatste grote musical van deze eeuw'?

Musical: Ragtime. Scenario door Terence McNally, muziek van Stephen Flaherty. Met Brian Stokes Mitchell, Marin Mazzie, Peter Friedman, Audra McDonald, Mark Jacoby e.a. Regissuer Frank Galati. Ford Center of the Performing Arts. Plaatsbewijzen: (212)307-1400

NEW YORK, 21 JAN. Over voorpubliciteit heeft de musical Ragtime niet te klagen gehad. Ragtime, gebaseerd op de gelijknamige roman van E.L. Doctorow, had opvoeringen in Toronto en Los Angeles voordat hij eergisteren op Broadway in premiere ging als openingsvoorstelling van het gloednieuwe Ford Center for the Performing Arts. De muziek is al een jaar geleden uitgebracht en afgelopen zomer vielen er al mailings in de bus om kaartjes te bestellen. Enkele weken geleden sprak de New Yorker van 'wellicht de laatste grote musical van deze eeuw'.

Tegen zoveel hype kan geen musical op en Ragtime ook niet. De show valt helaas tegen en het gloednieuwe theater ook een beetje. De bouwstenen voor een musical zijn er maar het cement ontbreekt. Voor de pauze ziet de toeschouwer een Proloog en elf scenes, na de pauze acht scenes en een Epiloog. Bij Doctorow waren al die scenes stukken van een puzzel en het geheel vormde een coherent beeld. In het theater is dat niet gelukt, al zijn een aantal van die scenetjes op zichzelf zeer geslaagd.

Op het theater is aan te merken dat de architect kennelijk gedwongen is geweest om zoveel ruimte voor de 1821 stoelen en de bijbehorende beenruimte te scheppen dat daaraan al het andere is opgeofferd. Vlak voor de voorstelling is het een enorm gedrang in de te kleine hal en voor de garderobe, tijdens de pauze nog nooit zulke lange rijen voor de dames-wc's gezien. Bij het uitgaan is het beter zo lang mogelijk in de zaal te blijven. Het nieuwe Ford Center is na een restauratie van 22 miljoen dollar direct het tweede grootste van de ongeveer 35 Broadway-theaters op en om Times Square. Bij de bouw zijn elementen gebruikt van de oude Lyric- en Apollo-theaters en de gevel is een lust voor het oog. En de ruimte die benut is voor een zo groot aantal zitplaatsen heeft toch iets knus behouden.

Het Ford Center, gesponsord door de autoproducent, heeft zijn hoofdingang aan de 43ste straat, schuin tegenover de redactieburelen van de New York Times. De krant had niets op het huis van de nieuwe buurman aan te merken maar was zeer kritisch over Ragtime. Het is als een afspraakje waarbij het niet klikt, aldus criticus Ben Brantley. Er is volgens hem veel bewonderenswaardig aan de voorstelling maar uiteindelijk wordt je er niet verliefd op. Volgens Brantley zijn er te veel compromissen gesloten waardoor een 'show zonder onderbewustzijn' is ontstaan, “een parade die nooit afwijkt van het glad geplaveide oppervlak van Main Street'.

Ragtime is het verhaal van drie verschillende soorten Amerikanen welgestelde blanken, zwarten en joodse immigranten- wiens levens elkaar eerst voorzichtig raken en uiteindelijk verstrengeld raken. Dat gebeurt niet zonder kleerscheuren. Het verhaal speelt tussen 1906 tot 1914. Doctorow heeft zijn romanfiguren geplaatst tussen historische personages als boeienkoning Houdini, automagnaat Henry Ford, bankier J.P. Morgan, socialiste Emma Goldman en architect Stanford White. Ragtime was de muziek van die jaren en Doctorow verklaarde zelf de titel als: 'De linkerhand, het doorlopende ritme, is de onverbiddelijke mars van de geschiedenis. De rechterhand, die de gesyncopeerde melodie vormt, is de strijd van mensen die improviseren en proberen aan de geschiedenis te ontsnappen.'

Tragisch is bijvoorbeeld het verhaal van Coalhouse Walker jr., de zwarte pianist die een kind verwekt bij Sara en verdwijnt. Later, als hij iets welgestelder is, zoekt hij haar weer op en wil met haar trouwen. Coalhouse raakt door toedoen van het noodlot en zijn eigen koppige trots in moeilijkheden.

Het wiel der historie verplettert hem en Sara. In de roman is het een van de verhaallijnen, in de film van Milos Forman uit 1988 verdringt het de rest van de verhalen en in de musical komt het niet goed uit de verf. Coalhouse (Brian Stokes Mitchell) overtuigt niet en Sara (Audra McDonald), die muzikaal een schitterrol heeft, kan de show in haar eentje niet redden. Ook de muziek van Randy Newman in de film is pakkender dan die in de musical geen enkele deun blijft je bij.

Eerlijk is eerlijk, de New York Post en de New York Daily News, de twee tabloids van deze stad, waren beiden laaiend enthousiast over Ragtime. De Post meldt dat het onmogelijke is verricht: 'een volledig succesvolle, traditionele, geheel Amerikaanse Broadway-musical'. Criticus Clive Barnes noemt het stuk 'gedurfd' en 'getrouw aan het boek' maar toch ook weer 'eigentijds'. De Daily News kan zijn collega in lof bijna niet overtreffen. Deze rag, zoals Amerikanen hun 'tabloids' liefkozen noemen, vindt Ragtime 'een mozaiek van verbazingwekkende kracht' en 'pakkend amusement'.