Privatisering verhoogt niet doelmatigheid

GRONINGEN, 20 JAN. Verzelfstandiging van ambtelijke diensten leidt niet of nauwelijks tot efficiënter werken. In sommige gevallen leidt het zelfs eerder tot het tegendeel.

Dat blijkt uit het proefschrift van de Groningse econoom H.J. ter Bogt. Hij promoveert hierop aan de Rijksuniversiteit Groningen tot doctor in de economische wetenschappen.

Ter Bogt onderzocht zes overheidsorganisaties die op uiteenlopende wijze zijn verzelfstandigd: de Informatie Beheer Groep in Groningen (de vroegere dienst studiefinanciering), twee onderdelen van de provincie Groningen en drie onderdelen van de gemeente Haarlemmermeer.

Ter Bogt concludeert dat privatisering en verzelfstandiging vaak gepaard gaat met veel retoriek over efficiënter werken, maar dat politici vervolgens nalaten te meten of er daadwerkelijk efficiënter wordt gewerkt. Gegevens die daarvoor nodig zijn ontbreken veelal.

De bibliotheek in de gemeente Haarlemmermeer weet bijvoorbeeld niet wat de kostprijs is per uitgeleend boek en de dienst openbare werken weet niet wat de kostprijs is van een bouwvergunning. De Informatie Beheer Groep weet wel wat de kostprijs is van de toekenning van studiefinanciering, maar doet daar niets mee.

Ter Bogt draagt verschillende verklaringen aan. Het ontbreken van concurrentie voor verzelfstandigde diensten is er een van. Verder wijst hij er op dat de belangstelling van politiek en burger voor efficiënt werken als puntje bij paaltje komt gering is. Ook stelt Ter Bogt dat de taken van de overheid zich vaak slecht verhouden tot een bedrijfsmatige aanpak. Bovendien gaan veranderingen bij overheidsorganisaties langzaam, vanwege de relatief sterke rechtspositie van het personeel.