'Perfido Zalmo' houdt zijn reserves over budget Italië

BRUSSEL, 20 JAN. “U ziet, ik ben nog niet afgetreden.” Zo brak minister Zalm (Financiën) gisteren in Brussel het ijs toen hij zijn Italiaanse ambtsgenoot Ciampi ontmoette voor de vergadering van ministers van Financiën, waar de Italiaanse begroting op het programma stond. Ciampi drukte Zalm hartelijk de hand, en de twee bevestigden daarmee hun 'vriendschappelijke en zakelijke relatie'.

Ciampi kwam gisteren met details over het Italiaanse 'convergentieprogramma': de begrotingen voor 1997 en 1998 waarmee Italië wil voldoen aan de toetredingscriteria voor de Economische en Monetaire Unie. In een jaar tijds is het Italiaanse begrotingstekort gedaald van bijna 6,8 procent naar een door de regering verwachte 2,7 procent. Dat is ruim onder de grens van 3 procent die voor toetreding is vereist.

De vraag of Duitsland en - met name - Nederland vinden of dat op een duurzame manier is gebeurd, beheerst al een week het Europese circuit. Zalm werd gisteren gezien als de belichaming van die reserves. Italiaanse deelname leek een gelopen race totdat perfido Zalmo, de trouweloze Zalm, roet in het eten dreigde te gooien. De belangstelling voor zijn persoon was gisteren dan ook even groot als tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de EU vorig jaar. Bij binnenkomst herhaalde hij meermalen de gelegenheidsmantra uit de brief die hij donderdag aan de Tweede Kamer schreef over het regeringsstandpunt ten opzichte van Italië: Nederland zal in mei, wanneer regeringsleiders het oordeel uitspreken over welk land mag meedoen met de muntunie, zijn mening geven “zonder historische of geografische vooroordelen”.

Maar na afloop van de bijzondere dag in Brussel maakte Zalm geen geheim van zijn reserves. Hij sprak zijn waardering uit voor de Italiaanse begrotingsinspanningen en prees de documentatie die Italië aan zijn begrotingsplan had toegevoegd, nadat de EU-ministers daar een half jaar geleden om hadden gevraagd. Maar hij zei ook dat de nieuwe informatie zijn mening “niet wezenlijk” had veranderd.

Pagina 17: Rome bezuinigde 1,1 pct eenmalig

Italië nam, zo onderstreepte Zalm, volgens de documenten van gisteren vorig jaar eenmalige begrotingsmaatregelen die goed zijn voor een begrotingsreductie van 1,1 procentpunt. Ook de begroting voor 1998 bevat volgens hem “een aantal niet-duurzame elementen”, bijvoorbeeld het een kwartaal later laten ingaan van staatspensioenen. Die begroting, die volgens Italië uitkomt op een tekort van 2,8 procent, moet juist bewijzen dat de Italiaanse tekortreductie duurzaam is.

Ook wees Zalm onder meer op de zogenoemde residui passivi, door de staat toegezegde middelen aan onder meer lagere overheden die daar onder bezuinigingsdruk niet zijn uitgegeven. Die zijn goed voor 10 procent van het bruto binnenlands produkt, en wegen zo zwaar op toekomstige begrotingen. Op vragen of de teruggave van de speciale euro-tax die Italië in 1997 doorvoerde in volgende begrotingen is gedekt, antwoordde Zalm dat hij die kostenpost niet in de Italiaanse plannen had aangetroffen omdat het hier een politiek voornemen betreft dat niet in het Italiaanse convergentieprogramma is opgenomen.

Pas bij de vraag of de Italiaanse begrotingsplannen 'goed genoeg' waren, verwees Zalm door: de Italiaanse begroting 1997 is nog niet gerealiseerd, en de Nederlandse regering wacht eerst het oordeel over de begrotingen van de EU-lidstaten af van de Europese Commissie en het Europese Monetaire Instituut (de voorloper van de Europese centrale Bank) in maart en april. Rond die tijd, in april, plant Rome het slot van zijn 'duurzaamheidsoffensief' voor toetreding tot de EMU, met de presentatie van de hoofdlijnen van de begroting voor 1999.