Oppositie Spanje wil af van 'rechtse' officier van justitie

MADRID, 20 JAN. De socialistische oppositie in het Spaanse parlement eist vandaag het aftreden van staatsaanklager Jesús Cardenal en de hoofdofficier van justitie van het Gerechtshof in Madrid Eduardo Fungairiño.

Volgens de oppositie staat het optreden van beide topmannen van het openbaar ministerie op gespannen voet met de democratische normen en waarden. Het gaat daarbij om de lopende onderzoeken in Spanje naar de misdaden begaan onder de Argentijnse en Chileense dictaturen, waar door het openbaar ministerie vraagtekens bij zijn gezet.

Aanleiding van de motie van de oppositie vormt een schrijven van de hoofdofficier Fungairiño waarin deze stelt dat de militaire junta's die in de jaren zeventig en tachtig op grote schaal hun politieke tegenstanders ombrachten, slechts “een tijdelijke vervanging van de constitutionele orde” betroffen. Staatsaanklager Cardenal steunde zijn hoofdofficier in deze opstelling.

In Spanje lopen op dit moment onderzoeken naar de martelingen, moorden en verdwijningen onder het Chileense regiem van generaal Pinochet en soortgelijke misdaden onder de Argentijnse junta. Onder de slachtoffers bevonden zich honderden Spanjaarden, die daarmee voor de Spaanse justitie de aanleiding hebben gegeven de onderzoeken te openen. Het is nog onduidelijk of deze ook daadwerklijk zullen leiden tot rechtszaken. Volgens de top van het ministerie van Justitie is het om een aantal technisch-jurisdische redenen niet mogelijk misdaden die zijn begaan onder de vroegere Argentijnse junta alsnog te vervolgen.

Door de Spaanse Justitie is tot dusverre onder meer een mondiaal bevel tot opsporing en uitlevering ingediend voor de voormalige Argentijnse junta-leiders Galtieri en Videla. Verder is beslag gelegd op Zwitserse bankrekeningen van de Argentijnse generaals en is de Chileens generaal Pinochet, nog altijd bevelhebber van de Chileense strijdkrachten, aangemerkt als verdachte van massamoord.

De (politieke) benoeming van Cardenal en Fungairiño vorig jaar was reeds aanleiding voor opschudding binnen het justitieel apparaat en de politiek. In oppositiekringen wordt de huidige staatsaanklager met de grootste argwaan gevolgd vanwege eerdere uitlatingen waarbij deze zich kritisch toonde over het invoeren van de democratie.

Jesús Cardenal is bovendien lid van de uiterst conservatieve katholieke organsatie Opus Dei. Tegen de benoeming van Fungairiño kwam een belangrijk deel van het jutitiële apparaat in opstand vanwege diens betrokkenheid bij slordig uitgevoerde onderzoeken en een verondersteld gebrek aan juridische capaciteiten.

De motie van de socialisten brengt vooral de Catalaanse nationalistische partijcombinatie CiU in een ongemakkelijke situatie. De CiU, die juist heeft toegezegd de minderheidsregering van premier Aznar de komende jaren te blijven steunen, liet zich eerder kritisch uit over het optreden van Cardenal en Fungairiño. Het is niettemin sterk de vraag of deze partij ook zijn - voor de oppositie noodzakelijke - steun zal geven aan een motie tot aftreden.