WAGNER

Richard Wagner, An Orchestral Adventure. Netherlands Radio Philharmonic, Edo de Waart (BMG, 74321 447872)

Luie lezers hebben de neiging zich tevreden te stellen met een recensie van een boek, in plaats van het boek zelf te lezen. Een beknopte samenvatting, gelardeerd met wat goed gekozen citaten en een beoordeling zijn genoeg om over het boek te kunnen meepraten. Zo is er nu voor luie luisteraars ook een compact muzikaal uittreksel van de belangrijkste opera's van Richard Wagner.

Arrangeur is Henk de Vlieger, eerste slagwerker van het Radio Filharmonisch Orkest. Voor drie afzonderlijke orkestwerken verzamelde hij uit de Ring des Nibelungen, uit Parsifal en uit Tristan eerst alle belangrijke passages en smeedde die vervolgens eigenhandig, maar zoveel mogelijk in de stijl van Wagner, aan elkaar. In tegenstelling tot de meeste boekrecensies, heeft De Vlieger wél de pretentie gehad om van zijn samenvatting een nieuw, zelfstandig kunstwerk te maken. Vandaar ook de ondertitels als 'een orkestraal avontuur' en 'een orkestrale passie'.

De Vlieger is in zijn opzet goed geslaagd. De echte wagneriaan zal natuurlijk onmiddellijk de passages van de meester zelf herkennen, maar voor minder ver gevorderden is het nog een behoorlijke klus om te horen waar Wagner aan het woord is en waar zijn bescheiden leerling.

De Vliegers Wagner-bewerkingen klinken bijna als 'gewone' symfonische gedichten - net niet helemaal, daarvoor is de overdaad aan thema's en motieven iets te groot. Door de onvermijdelijke beknoptheid wordt het luisteren soms zoiets als het lezen van een opera-synopsis: onnodig ingewikkeld en kort door de bocht.

Over het geheel zijn deze drie orkestwerken echter onmiskenbaar wagneriaans. Ook de zorgvuldige, 'vette' uitvoeringen door het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van Edo de Waart dragen daartoe bij. Velen zullen natuurlijk de zang missen, maar voor sommigen is dat ongetwijfeld juist een van de aangename kanten van deze werken.

Wie tijdens het luisteren toch behoefte heeft aan het woord, kan terecht bij het aardige boekje dat bij de drie cd's wordt geleverd. Daarin beschrijft Martin van Amerongen zijn eigenzinnige visie op Wagner. Erwin Olaf doet hetzelfde, maar dan met foto's.