The Beach Boys schreven historie in Baambrugge

De Amerikaanse Beach Boys namen in 1972 hun album 'Holland' op in het rustige Baambrugge. De elektronische vernieuwing, gebruikt buiten de opnamestudio's, zorgde voor een mijlpaal in de pophistorie, die onder de vakgenoten nog niet is vergeten.

The High Llamas: Cold And Bouncy (V2/Alpaca 1000738). Concert 11 februari Melkweg, Amsterdam. 'Holland' van The Beach Boys is korte tijd op cd verkrijgbaar geweest, maar nu niet meer leverbaar.

BAAMBRUGGE, 19 JAN. Wat zoekt een van de talentrijkste Britse popmuzikanten in het slaperige, twintig kilometer onder Amsterdam gelegen dorpje Baambrugge? “Een bedevaart wil ik het niet noemen”, zegt Sean O'Hagan, “maar in deze onbedorven agrarische omgeving heeft zich een belangrijke episode uit de pophistorie afgespeeld.” Nu de derde cd Cold And Bouncy van zijn groep The High Llamas op uitkomen staat, leek het O'Hagan een aardig idee om eens een kijkje te nemen in Baambrugge, de plaats waar de Beach Boys in 1972 het album Holland opnamen. In een omgebouwd kippenhok, zo blijkt als we op de locatie van de inmiddels afgebroken 'studio' rondneuzen.

“Het was een hok waar duizend kippen in konden”, zegt de toenmalige eigenaar Nico Gentenaar, die nog altijd op het terrein woont. “Tot de Beach Boys er een opnamestudio van maakten. Hele vliegtuigen vol met apparatuur werden er uit Los Angeles overgevlogen. Om al die spullen kwijt te kunnen, moest er eerst een nieuwe vloer in het schuurtje worden gelegd. Ik denk dat de Beach Boys hiernaartoe kwamen omdat ze ongestoord konden werken, niet te ver van Schiphol en Amsterdam. Ze hadden wel lange haren en buitenissige kleren, maar ze werden met rust gelaten. Toen er hier later een plaat van Kinderen Voor Kinderen werd opgenomen, trokken die bussen met schoolkinderen veel meer bekijks.”

De muziek van de Beach Boys op Holland en het zes jaar oudere Pet Sounds vormde het vertrekpunt voor de muzikale ontdekkingsreis die zanger en multi-instrumentalist Sean O'Hagan met zijn High Llamas ondernam na zijn vorige groep Microdisney. De zachtjes voortkabbelende, orkestrale popmantra's van de cd's Gideon Gaye en Hawaii waren nooit ver verwijderd van de serene sfeer die Beach Boys-voorman Brian Wilson indertijd opriep met het instrumentale Let's Go Away For Awhile. O'Hagan noemt The Trader (van het Holland-album) als zijn favoriete Beach Boys-nummer.

“The Trader verwijst naar de handelsgeest waardoor jullie land groot is geworden en de koloniale verhoudingen die daaruit voortkwamen. De tekst is niet van Brian Wilson of een van de andere Beach Boys, maar van hun producer Jack Rieley. Hij was het die als eerst opperde om naar Nederland te gaan, wegens de reputatie die Amsterdam indertijd had als pleisterplaats voor vrijdenkers. Net als arrangeur Van Dyke Parks en tekstschrijver Tony Asher heeft Rieley maar korte tijd deel uitgemaakt van de cirkel rond de Beach Boys. Daarna is hij spoorloos uit de popwereld verdwenen.

“Holland is een mijlpaal in de pophistorie, omdat voor het eerst gebruik werd gemaakt van geavanceerde geluidstechniek zonder de klinische omgeving van een opnamestudio. Het is nauwelijks voorstelbaar dat zo'n fantastisch klinkend album in een kippenhok werd opgenomen. Zulke warme en organische muziek associeer je niet snel met hi-tech, maar de Beach Boys hebben hier in Baambrugge laten zien dat je voor het gebruik van moderne technologie niet vastzit aan een bepaalde plek. Een nieuwe omgeving prikkelt de zintuigen. De Beach Boys hebben hun inspiratie niet naar de studio gebracht, maar de studio naar de plek waar ze inspiratie opdeden.”

Sean O'Hagan heeft veel inside-informatie over de Beach Boys uit de eerste hand. In 1996 verbleef hij op uitnodiging van Bruce Johnston enige tijd in Los Angeles, waar hij om zijn reputatie als 'Britse Van Dyke Parks' betrokken was bij de zoveelste (mislukte) poging om de Beach Boys met elkaar te verzoenen.

O'Hagan staart zich niet blind op de Beach Boys. Tegenwoordig luistert hij vooral naar Braziliaanse muziek, Europese filmsoundtracks en Duitse instrumentale techno van groepen als Kreidler en Mouse On Mars. Als gastmuzikant en arrangeur bij de groep Stereolab verkende hij het snijvlak tussen easy listening en hedendaagse sampletechniek.

Op het podium hebben de High Llamas soms meer gemeen met een kamerorkest dan met een rockgroep. Bas, drums, gitaar en piano gaan in wisselende combinaties samen met minder voor de hand liggende instrumenten als violen, trombones, banjo en zingende zaag. Elektronische mantra's en melodieuze popliedjes wisselen elkaar af op Cold And Bouncy, het evenwichtigste album dat de High Llamas tot nu toe maakten.

“Wat mij het meest interesseert in muziek is de combinatie van techniek en emotie”, zegt O'Hagan. “Holland was daar een goed voorbeeld van, maar in de hedendaagse muziek is er technisch veel méér mogelijk. Daarom luister ik graag naar Duitse techno, die op het eerste gehoor heel erg koud en digitaal klinkt, maar waar je op den duur een warm en springerig gevoel van krijgt. Onze muziek is niet zo retro als het lijkt, omdat wij juist heel bewust streven naar vernieuwing. Om die verandering teweeg te brengen, moet je eerst de voorbeelden uit het verleden bestudeerd en doorgrond hebben.

Het muziekverleden is een boeiende leerschool, vindt O'Hagan, en geen bron van nostalgie. “Ik ben blij dat het kippenhok van de Beach Boys er niet meer staat en dat er nu op dezelfde plek fraaie betonplaten liggen. Het efficiënt georganiseerde transportbedrijf dat er nu is gevestigd, heeft veel meer aan die betonplaten dan aan een bedevaartsoord voor verdwaalde popliefhebbers. Toen wij de cd Gideon Gaye maakten, gebruikten we onze liefde voor de Beach Boys welbewust als uitgangspunt. Maar wij zijn geen archeologen en we zoeken niet naar fossielen. De meest radicale verandering die de popmuziek in de laatste jaren heeft doorgemaakt, is de opkomst van de digitale techniek. Elektronische muziek was lange tijd het domein van experimentalisten. Langzaam maar zeker is het gebruik van elektronica doorgedrongen in de popmuziek. Groepen als Daft Punk in Frankrijk en Mouse On Mars in Duitsland vertegenwoordigen de toekomst.

“Het begint me te vervelen dat ik alsmaar wordt aangesproken op onze vermeende Amerikaanse invloeden, omdat we muziek maken die zo nu en dan iets weg heeft van de Beach Boys. Ik verloochen die invloed niet en het blijven mooie liedjes, maar op het moment raak ik eerder opgewonden van Italiaanse elektronische filmmuziek. Volgens mij loopt het Anglo-Amerikaanse rock'n'roll-tijdperk op zijn einde. De interessantste nieuwe ontwikkelingen komen van het vasteland van Europa. De High Llamas zitten daar zo'n beetje tussenin, en dat is geen slechte plek om te vertoeven.”