Misbruik pedofiel leek op hersenspoeling

De seks was niet het ergste, zegt Hans Steur, een van de slachtoffers van de pedofiele predikant A.B. uit Driebergen, om wie vorige week in de gereformeerde kerk een rel ontstond. Erger nog was de geestelijke manipulatie.

AMSTERDAM, 19 JAN. Rode vlekken in zijn nek, zijn vuisten gebald. Hans Steur (29) praat over de gebeurtenissen in de afgelopen twintig jaar van zijn leven alsof ze nog vandaag plaatshadden. Pas dit voorjaar kwam hij erachter dat zijn 'vriend' op de camping 'Het Grote Bos' te Driebergen, zijn 'pseudo vader', 'God' in zijn ogen, hem jarenlang op geniale wijze geestelijk heeft gemanipuleerd. Dát, zegt Steur, was veel erger dan de seksuele handelingen die dezelfde man hem van zijn negende tot zijn elfde jaar liet ondergaan.

Steur is een van de slachtoffers van ex-pastoraal werker A.B. (62), die hevig verontwaardigd zijn door het artikel van dominee Van Drimmelen vorige week in het dagblad Trouw, waarin deze het opneemt voor pedofielen in het algemeen en voor de inmiddels veroordeelde A.B in het bijzonder. Na hem gaf synodevoorzitter ds. Vissinga er blijk van gevoelig te zijn voor het eenzame 'slachtofferschap' van de pedofiel. Het voltallige synodebestuur van de Gereformeerde Kerken besloot na de ontstane commotie af te treden. Dominee Visser uit Rotterdam zei afgelopen vrijdag in het televisieprogramma Barend & Witteman opnieuw dat pedofielen recht hebben op begrip voor hun seksuele voorkeur.

Hans Steur zegt dat het vooral de geestelijke overmacht was van zijn 'vriend' die hem beschadigde. De charismatische predikant A.B., die hij tot vorig voorjaar als zijn geestelijk leidsman beschouwde, bracht in zijn leven een 'Umwertung aller Werte' teweeg, die hem psychisch heeft gebroken. Als machinist bij de NS is Steur in de Ziektewet terecht gekomen, veel tijd gaat op aan therapie.

“Hij zei nooit dat wat mijn ouders mij leerden niet waar was, hij gaf er altijd nét een draai aan. Als mijn vader zei: 'een man mag geen vrouwen slaan', zei hij: 'ja, maar als de vrouw de man slaat, mag hij zich wel verdedigen.' Ik wist niet meer wat goed en kwaad was, ik kon zelf geen besluiten nemen, dacht alleen nog volgens zijn richtlijnen.” Vader Steur, bij het gesprek aanwezig, zegt dat zijn zoon rond zijn tiende onhandelbaar werd. “Hij werd bokkig, haalde slechte cijfers, hij was onze Hans niet meer. Op ieder gebod volgde een vraag. Als wij zeiden: 'je moet naar bed', was het: 'waarom?'.

Hans Steur leerde A.B. kennen op camping Het Grote Bos in Driebergen waar hij met zijn ouders en twee oudere broers ieder weekeinde vanuit Amsterdam naartoe ging. A.B. organiseerde spelletjes, dansavonden en zong liedjes. Iedereen was welkom in zijn huisje op de camping, er waren stripboeken en chocomel. A.B. viel op door zijn artistieke talent, zijn vriendelijkheid, belangstelling en eruditie. Of het nu om kunst ging of om auto's, hij kon er over meepraten. Hij schreef gedichten in het campingkrantje, liedjesteksten voor Adèle Bloemendaal. “Die leverden we wel eens voor hem af in Amsterdam”, zegt vader Steur. Ook hij raakte van A.B. onder de indruk. “Als hij binnenkwam, dan was de kamer gevuld.”

Toen A.B. vertelde dat hij vroeger had gejudood, de favoriete sport van de negenjarige Hans, was het ijs snel gebroken. “Hij liet mij judoboeken zien en legde de filosofie uit van Anton Geesink. Ik dacht: die weet waar hij over praat.” Door het judo werd het elkaar aanraken normaal. “Zijn strategie was geniaal. Hij hield steeds net voor de grens op, om de draad de volgende keer weer op te pakken.”

Hans is door A.B. nooit verkracht, maar heeft wel andere seksuele handelingen met hem uitgevoerd waar hij niet over wil praten. Seks was niet het belangrijkste onderdeel van het misbruik. Het was vooral een middel waarmee A.B. macht over hem uitoefende; ze deelden immers een vreselijk geheim. “Hij zei dat mijn ouders me eruit zouden schoppen als ik het zou vertellen.” Zijn ouders werden opzettelijk door A.B. bij de 'vriendschap' betrokken. “Hij zei dat ik ze een keer mee moest nemen.” Vader Steur: “Hij kwam wel eens een borreltje drinken, of hij at mee. Toen wij zeiden dat we vermoedden dat hij homoseksueel was, gaf hij dat toe. 'Ik ga u geen rad voor de ogen draaien', zei hij. Omdat hij zo eerlijk leek, vertrouwden we hem.” A.B. stond de familie ook bij toen vader Steur, die leraar lassen was op de LTS, door bezuinigingen werd ontslagen. “Hij schreef een prachtige brief aan de koningin. Niet dat het iets hielp, maar we kregen wel een brief terug. In krulletters.”

Hans voelde zich 'vies' zegt hij, maar de enige met wie hij over dat ongenoegen kon praten, was met A.B. zelf. “Ik durfde hem niet van zijn sokkel te schoppen. Ik zei steeds tegen hem dat ik het niet wilde maar dan zei hij dat hij me hielp met mijn seksuele ontwikkeling en dat het heel normaal was.” Vader Steur: “Als we het campingterrein opreden, stoof Hans altijd al naar hem toe.” Hans: “Dan had ik er weer de hele week mee in mijn maag gezeten en was de enige oplossing: terug naar de dader.”

Op zijn elfde, twee jaar nadat het misbruik begon, is Hans, toen A.B. hem weer begon te betasten, huilend en schreeuwend weggerend. “Toen wist hij: nu wordt het een risico. Vanaf dat moment is het seksueel misbruik gestopt, maar begon de geestelijke manipulatie.” Hans wilde af van het “smerige gevoel” dat hij aan de seks met A.B. had overgehouden, hij wilde niets liever dan dat de vriendschap 'normaal' werd.

A.B. leerde Hans om de zekerheden die hij kende los te laten en maakte zichzelf tot maatstaf aller dingen. “Hij leerde enerzijds mij ruim te denken, alle vaste meningen van anderen in twijfel te trekken. Als de leraar op de LTS zei: 'U = 1 maal R', was ik de enige in de klas die vroeg 'waarom?'. Maar als ik bij A.B. vandaan kwam, wist ik op alles het antwoord.” Door zijn maatstaf aan Hans op te leggen, maakte A.B. zijn pedofiele gedrag tot iets gewoons en vermeed hij dat Hans uit de school zou klappen. Na verloop van tijd herinnerde Hans zich niet meer dat A.B. hem seksueel had misbruikt. Het leek op een hersenspoeling, ook gewone herinneringen uit zijn jeugd is Hans kwijt. “Op mijn veertiende heb ik van mijn vader een speedboat gekregen. Dat moet voor een jongen een grote gebeurtenis zijn, maar ik weet er niets meer van.”

A.B. was de enige op de wereld die hij vertrouwde. “Als ik mij een voorstelling moest maken van God, dan was hij dat.” Het talent van A.B. om zijn gedachten over te brengen op anderen is ongekend, zegt vader Steur. Toen hij vorige week het pleidooi voor pedofilie las van dominee Van Drimmelen in Trouw dacht hij: het lijken wel de woorden van A.B.

Dit voorjaar vertelde een vriend die Hans kende van de camping, dat hij seksueel was misbruikt door A.B. “De hele wereld schudde door elkaar”, zegt Hans. Het gevoel van 'viezigheid' kwam terug. “De deur ging op een kier en alle troep kwam naar buiten.” Wat volgde was een rechtzaak waarin nog twintig andere slachtoffers - volgens Hans zijn er nog meer - getuigden, een veroordeling van 2,5 jaar cel voor A.B. en vooral veel verwarring. Hans: “Ik weet niet meer wat vertrouwen betekent. Dat heb ik ook tegen mijn ouders gezegd.” Vader Steur: “En dat is bitter hoor.”