Lobbyen voor een hogere plaats op lijst PvdA

De PvdA hield dit weekeinde zijn verkiezingscongres. Hoe beleefde één afgevaardigde de gang van zaken?

AMSTERDAM, 19 JAN. Siska Sytema (27) is eigenlijk best tevreden. De lobby op het PvdA-congres voor Harm Evert Waalkens, de Groningse kandidaat voor de Tweede Kamer, heeft gewerkt. Waalkens, een landbouwer uit Finsterwolde, behoudt zijn 51ste plaats op de kandidatenlijst. En dat was precies de bedoeling.

Twee keer deed de Groningse delegatie zaterdag zonder succes een poging hun kandidaat een hogere plaats te geven, maar dat was slechts tactiek. “We wilden voorkomen dat hij lager zou komen. Daarom hebben we hem een paar keer op een hogere plaats ingezet”, zegt afgevaardigde Sytema. Ze is secretaris van de PvdA-afdeling Groningen en al sinds 1989 lid van de partij. Van beroep is ze project-medewerker bij een culturele instelling.

Al weken voor het congres had Groningen contact met andere afdelingen. De 51ste plaats voor hun man was een wankele, want de PvdA moet een flink aantal Kamerzetels winnen, wil de Groninger Waalkens rechtstreeks de Kamerbankjes halen. Vrijdagavond, aan de vooravond van de stemming over de kandidatenlijst, is Sytema heel gemotiveerd om zaken te doen, maar valt er weinig te overleggen. “Het is gek, er zijn nauwelijks afdelingen om te lobbyen”, constateert ze tot haar verbazing in de wandelgangen van de Rai. De volgende ochtend ontdekt ze dat de zaak behoorlijk vast zit. Sommige afdelingen willen wel zaken doen, maar dan moet Groningen het voormalige Tweede-Kamerlid, de Leidenaar Frans Leijnse, steunen. “Dat vind ik een slechte deal, want ik wil Leijnse niet terug”, zegt ze vlak voor de besluitvorming.

Bij de discussie op het congres zijn de verschillende regio's elkaars concurrenten. De kandidatenlijst van de commissie-Dunning zit goed in elkaar, en een reeks pogingen om in te breken mislukken. Groningen probeert het op plaats 40. “Harm Evert Waalkens is een sociaal-democraat tot in zijn botten. Hij zet een traditie voort die begon bij Sicco Mansholt”, verkoopt Groningen zijn kandidaat. Maar het zittende Kamerlid, de Rotterdammer Peter van Heemst, behoudt zijn 40ste plaats. Waalkens scoort 37 procent van de stemmen; later, op plaats 49, doet Groningen het nog een keer en reikt hun kandidaat tot 48 procent.

Het is haar vijfde congres. Sytema was al vier keer afgevaardigde namens de Jonge Socialisten. Die zijn in Groningen “heel actief”. Niet Nix, de alternatieve jongerenbeweging binnen de PvdA, vindt ze “echt niks”. “Die zijn heel erg Randstad en ook heel erg arrogant. Als je ze uitnodigt in Groningen, komen ze niet eens.”

Vrijdagavond beoordeelt ze de actie van de 'bende van drie' - de Tweede-Kamerleden Duivesteijn, Ouwerkerk en Van der Ploeg - tegen fractieleider Wallage. Met het tijdstip, vrijdagochtend in de Volkskrant, is ze het niet eens, met de kritiek wel. “Ja, ik vind Wallage te veel een slippendrager van Kok. Hij moet duidelijker maken wat hij wil bereiken. En als hij compromissen sluit, moet hij laten zien wat hij heeft ingeleverd.”

Zelf is ze een fan van Karin Adelmund, de partijvoorzitter. Wat trekt haar in Adelmund? “Haar bevlogenheid en haar betrokkenheid. Zij toont kracht als ze standpunten inneemt; je ziet iemand die zegt: 'hier sta ik'.”

Het is zaterdagmiddag als de PvdA het verkiezingsprogramma heeft vastgesteld. Een ruimer percentage voor ontwikkelingswerk, hogere uitkeringen en een spoorlijn naar het noorden zijn binnengehaald. “Het is een beter programma geworden”, vindt Sytema. “Alleen jammer dat de gekozen burgemeester het heeft gehaald.” Zelf heeft ze tegengestemd, want ze wil de benoemde burgemeester houden.

De middag in de Rai is al ver gevorderd als ook de kandidatenlijst vaststaat. Alleen lijsttrekker Kok moet nog spreken. Sytema wil naar huis; ze is sinds vrijdagochtend in touw en eigenlijk “best wel moe”. Ze wil 's avonds nog bij haar ouders langs en ook de zondag ligt vast. “Ik ga heel lang uitslapen.”