DIE ZEIT

Zijn boek was in 1996 geruime tijd het gesprek van de dag: Hitler's Willing Executioners - Ordinary Germans and the Holocaust van de Amerikaanse politicoloog Daniel Goldhagen. Zijn betoog kwam erop neer dat heel gewone Duitsers, gevoed door een lange traditie van antisemitisme in staat waren om op grote schaal gruwelijkheden te plegen.

Eveneens verschenen in 1996 recensies naar aanleiding van de uitgave van de dagboeken die de Duits-joodse romanist Victor Klemperer van 1933 tot 1945 had bijgehouden. In die recensies werd nauwelijks stil gestaan bij de vele blijken van hulp die Klemperer van gewone Duitsers ondervond en die duidelijk maakten dat het idee van collectieve schuld niet opgaat.

Volgens de Duitse hoogleraar C. Arndt gaat de these van Goldhagen niet op. In een brief aan Goldhagen die staat afgedrukt in Die Zeit betwijfelt hij of de daders gedreven werden door een viruelent antisemisitme. Het was nog erger: zij werden gedreven door een ethisch-moreel onvermogen om naar menselijke maatstaven te handelen. Politie-eenheden zijn, aldus Arndt, tegen de Poolse intelligentsia net zo gevoelloos en wreed opgetreden als tegen de joden. Ook worden anno 1998 gruwelijkheden begaan - door mensen die gespeend zijn van een moreel-ethisch waardenpatroon. Daarom schreef Arndt zijn brief aan Goldhagen. Hij wacht nog steeds op antwoord.