Conflict wapeninspecties verscherpt; Irak eist opheffing handelssancties VN

BAGDAD/ WASHINGTON, 19 JAN. Irak zal zijn samenwerking met de wapeninspecteurs van de Verenigde Naties staken als de VN de internationale economische sancties niet in de komende vier maanden opheft.

Dat heeft de Iraakse president, Saddam Hussein, het afgelopen weekeinde onderstreept in een redevoering die was gelardeerd met godsdienstige en pan-Arabische sentimenten. De chef van de VN-wapencommissie UNSCOM, Richard Butler, heeft op zijn beurt gewaarschuwd dat Irak de inspecteurs overal moet toelaten waar zij willen kijken, “anders zal er niets anders zijn dan verdere sancties”. Irak weert de inspecteurs van ongeveer 60 plaatsen waar zij vermoeden verboden wapens aan te treffen. Vorige week werd een heel team het werken onmogelijk gemaakt omdat het volgens Bagdad te veel Amerikanen en Britten omvatte.

Afgelopen november adviseerde het Iraakse parlement, dat de aanwijzingen van het leiderschap volgt, de relaties met UNSCOM op te schorten als de inspecteurs hun werk - de ontmanteling van de Iraakse massa-vernietigingswapens - niet voor 20 mei zouden hebben afgerond. In zijn door de televisie uitgezonden toespraak ter gelegenheid van de zevende verjaardag van het begin van de Golfoorlog kondigde Saddam aan dat hij het advies van de parlementariërs zal opvolgen als de sancties tegen die tijd niet worden opgeheven. Die kans is praktisch nihil, aangezien UNSCOM meent dat weliswaar de ontmanteling van Iraks nucleaire wapens en ballistische raketten vergaand is afgerond, maar Irak op het gebied van chemische en biologische wapens nog veel verhult.

Saddam verzekerde in zijn toespraak dat het Iraakse volk op God vertrouwt en “de Amerikaanse tiran” niet vreest. Hij zei dat “Amerika en het zionisme onze vijand zijn, de vijand van God en de mensheid (...)” en riep op tot mobilisering van vrijwilligers om deze bedreigingen het hoofd te bieden. Hij verkondigde tevens dat “de huidige strijd van Irak een strijd is voor de hele mensheid”.

De Iraakse vice-president Taha Yassin Ramadan sprak gisteren van een “grote jihad (heilige oorlog)” tegen de sancties, maar gaf dienaangaande geen bijzonderheden. Hij voorspelde dat een miljoen Iraakse burgers, mannen en vrouwen, zich zouden melden voor wapentraining in het kader van de door Saddam aangekondigde vrijwilligersmacht.

UNSCOM-chef Butler, die vanochtend in Bagdad arriveerde om juist te proberen de Irakezen tot samenwerking te bewegen, zei gisteren dat Saddams dreigement een herhaling was van een soortgelijke uitlating in november, tijdens de vorige crisis tussen Irak en de VN en de VS. Hij onderstreepte dat Irak in plaats daarvan met UNSCOM moet meewerken. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, zei dat de sancties van kracht blijven tot “Saddam Hussein aan zijn verplichtingen voldoet”. (Reuters, AP, AFP)