Schakers zuchten onder te vroeg aanvangstijdstip

WIJK AAN ZEE, 17 JAN. Bij de officiële opening van het zestigste Hoogovens Schaaktoernooi werden twee belangrijke mededelingen gedaan. Anders dan in voorgaande jaren nam de sponsor op voorhand alle twijfel weg over het voortbestaan van het toernooi en kondigde genereus aan dat er in elk geval tot in 2002 in Wijk aan Zee zal worden geschaakt. Minder leuk was weinig later de mededeling van het huis dat de eerste ronde om logistieke reden met tweeëneenhalf uur was vervroegd naar elf uur 's ochtends. “Mmm”, mompelde Viswanathan Anand, “ik geloof niet dat ze er in die zestig jaar achter zijn gekomen wat schakers het allerergste vinden.”

Misschien was die weerzin tegen dat vroege spelen wel de reden waarom de Indiër in zijn eerste partij weinig moeite deed om zijn stelling lang aan de praat te houden. Jan Timman, die ook een gezonde afkeer heeft van ochtendschaak, maakte met zijn derde zet duidelijk dat hij niet gekomen was om een partij op buigen of barsten te spelen en na wat gezonde zetten over en weer werd het punt gedeeld.

Anatoli Karpov maakte ook een matte indruk. Met zwart ontfutselde hij Friso Nijboer binnen de kortste keren een pion om vervolgens tot de ontdekking te komen dat het eindspel hem niet meer dan remise beloofde. De gezamenlijke analyse leek het aangewezen moment om dat onrecht te wreken en goochelend met de stukken aan te tonen dat hij eigenlijk toch had verdiend te winnen, maar niets van dat alles. Geheel tegen zijn natuur ging Karpov bijna bedeesd akkoord met bijna alle remisevarianten die Nijboer aanvoerde en stelde berustend dat er niet meer had ingezeten.

Timman en Nijboer waren niet ontevreden over hun eerste partij. Dat kon van de overige drie Nederlandse deelnemers niet worden gezegd. Jeroen Piket en Paul van der Sterren verloren, terwijl Loek van Wely een opgelegde winst miste. Piket beleefde een vervelende middag tegen Vladimir Kramnik, de man die door de meeste spelers als de grote favoriet voor de eindoverwinning wordt getipt.

Het openingsverloop zag er niet ongunstig uit voor Piket, totdat een ongelukkige zetverwisseling hem in grote moeilijkheden bracht. Kramnik sloeg met grote klappen toe en concludeerde glimlachend dat het erg aangenaam was als je je eerste partij zonder al teveel ophef kon winnen. Bovendien verheugde hij zich er nu al op om voor zijn tweede partij rustig uit te slapen.

Michael Adams, de verliezende finalist uit Groningen, bewees tegen Paul van der Sterren nog maar eens dat hoofdvarianten niet aan hem besteed zijn. Pas nadat hij in een obscuur zijstraatje helemaal niets bereikt had, ging hij aan het werk. Achteraf was hij de eerste om toe te geven dat het allemaal niet geweldig was geweest, maar anderzijds kon hij er ook niet rouwig om zijn dat hij in het eindspel alsnog zijn slag had geslagen.

Loek van Wely en Valery Salov zaten elkaar na afloop voornamelijk te vertellen hoe vreselijk ze allebei gespeeld hadden. Niet helemaal onbegrijpelijk. Met een al te energieke actie had eerst Salov Van Wely in het voordeel gebracht. De pionnenstructuur van de Brabander wekte de indruk dat hij het bord buiten de deur in de wind had gehouden, maar zijn stukken stonden mooi op de velden. Ook al speelde hij het niet op zijn sterkst, op de 39ste zet kon Van Wely de partij in één klap beslissen. Nadat hij die kans voorbij had laten gaan was de beurt aan Salov om het eindspel te verprutsen.

Een van de levendigste partijen was de remise tussen Aleksei Sjirov en Veselin Topalov. Als enige topper speelt Topalov met zwart regelmatig de omstreden Ben-Oni verdediging. Zijn verklaring is eenvoudig: in het Aangenomen Damegambiet sta ik iets minder zonder tegenspel. In de Ben-Oni sta ik misschien wel veel minder, maar heb ik wel meer tegenspel.

Dat tegenspel kwam hem tegen Sjirov goed van pas, zeker nadat hij in de opening even vergeten was een belangrijke zet te doen. Topalov had vrede met de partij zoals die was verlopen, ook al voegde hij eraan toe: “Jammer dat ik niet goed wakker was, want dan had ik er misschien meer van kunnen maken.”