Een Business WEB-project voor flexibele onderneemsters in spe; Vrouwen leren ondernemen op Internet

Geld verdienen als ondernemer botst voor vele vrouwen nog met het belang van het gezin. De ontwikkelingen op de telecommunicatiemarkt en de betere verdeling van zorgtaken maken het fenomeen 'werkplek' betrekkelijk.

In de directiekamer van STEW advies en training kleinbedrijf in Amsterdam hangt een groot schilderij van een barbapappa-achtig lijf op een langgerekte fiets: de kont strak omhoog, de borsten op het stuur. Het gezicht van de vrouw is vertrokken; ze doet denken aan een acrobate die tegen windkracht tien probeert in te fietsen. Toch is niet de natuur maar de techniek haar grootste belemmering: de pedalen van het rijwiel liggen mijlenver uit elkaar.

STEW-medewerkster Silvia van den Heuvel heeft het doek nooit aandachtig bekeken, maar vindt het bij nader inzien erg symbolisch. “De maakster wil waarschijnlijk onderstrepen dat er voor een vrouw veel bij komt kijken om de wielen draaiende te houden”, zegt ze. “Zelf vergelijk ik mijn cliënten met jongleurs, want ze moeten minstens drie ballen tegelijk in de lucht houden: hun relatie, hun werk en hun huishouden. Als ze een kind hebben komt daar nog een bal bij. Een reguliere baan van negen tot vijf zit er voor deze vrouwen dus niet in.

De arbeidsmarkt is voor veel vrouwen een combinatie van verschillende opties geworden: free lancewerk (al dan niet vanuit huis), deeltijdwerk in loondienst of een eigen onderneming. Het fenomeen 'werkplek' is anno 1998 betrekkelijk dankzij de ontwikkelingen op de telecommunicatiemarkt en de betere verdeling van zorgtaken. Volgens het CBS is het percentage werkneemsters met een flexibele werkrelatie in vier jaar tijd toegenomen met bijna 25 procent: van 252.000 in 1992 tot 342.000 in 1996. Ook het aantal vrouwelijke zelfstandigen nam in die periode toe met achttien procent: van 252 duizend tot 297 duizend. Sinds het eind van de jaren zeventig probeert STEW het percentage vrouwen met een eigen bedrijf op te stuwen; sinds enige jaren ontvangt het hiervoor subsidie van de gemeente Amsterdam, het Europese Sociale Fonds en diverse uitkeringsorganisaties. In de praktijk blijkt dat 85 procent van de werkloze vrouwen die deelnemen aan de projecten van het adviesbureau een jaar na afsluiting een eigen onderneming runt of alsnog in loondienst is gegaan.

Voor flexibele onderneemsters in spe gaat er vanaf eind deze maand een Business WEB-project van start. Goochelaars, is de achterliggende gedachte, hebben extra veel baat bij moderne communicatietechnieken: dankzij Internet, e-mail en pc kunnen ze arbeid, tijd en locatie van elkaar loskoppelen zonder een bal te laten vallen. “Sterker nog”, zegt projectleidster Van den Heuvel, “doordat het gebruik van Internet bij het Nederlandse kleinbedrijf nog in de kinderschoenen staat, kunnen vrouwen met enige training hun concurrentie in één klap voor zijn. Veel vrouwen tonen in het begin wat weerstand tegen het surfen, maar als ze er het voordeel van inzien, zijn ze niet meer vanachter hun computer weg te slaan.” Recent onderzoek van het bureau Trendbox in Amsterdam lijkt haar bevinding te ondersteunen. Een steekproef onder twintigduizend Nederlanders wees eind vorig jaar uit dat dertig procent van de on-line bevolking van het vrouwelijk geslacht is; drie jaar terug was dat nog twaalf procent.

Het Business WEB-project duurt een jaar. Gedurende de eerste zes maanden maken deelneemsters een ondernemersplan. De rest van het jaar storten zij zich op de verwezenlijking van hun economische zelfstandigheid: ze krijgen presentatietechnieken, lessen in boekhouding, fondsenwerving, (time)management, marketing en public relations. Naarmate het traject vordert, gaan zij steeds meer interactief communiceren met elkaar. STEW heeft voor de duur van de cursus een speciale kantoorruimte met computer- en telecommunicatie-faciliteiten ingericht. In samenwerking met het vrouwenfinancieringsfonds 'Mama Cash' in Amsterdam wordt een vraaglijn geopend voor onderneemsters; zo kunnen zij on-line informatie inwinnen bij pensioen-, verzekering- of juridisch adviseurs.

Nieuw is het video-conferencing systeem - beter bekend als 'Sisterlinks' - dat de aspirant onderneemsters in staat stelt collega's uit andere landen te ontmoeten, voor persoonlijk, maar ook zakelijk verkeer. Simone van Dorth (33) uit Amsterdam is een van de negentig cursisten die over ruim een week cyberspace binnenstapt. Negen jaar geleden werd ze tijdens haar studie journalistiek onverwachts zwanger en sindsdien heeft ze nooit meer een vaste betrekking gehad. Van Dorth: “Wel heb ik hier en daar wat uitzendwerk gedaan, of een open cursus gevolgd aan de universiteit. Maar van die uitkering kon ik niet afkomen.” Een jaar geleden hakte ze de knoop door en volgde een intensieve cursus beroepenoriëntatie bij het arbeidsbureau. Sindsdien heeft ze definitief voor het zelfstandig ondernemerschap gekozen. Bij STEW hoopt de Amsterdamse “verder wegwijs te worden op de elektronische snelweg” en te onderzoeken in hoeverre er vraag is naar haar uiteindelijke streven: de bouw van een kindercentrum-annex-warenhuis. De combinatie van het ondernemer- en moederschap beschouwt zij vooralsnog als “een verre van ideale, maar avontuurlijke constructie”.

Voor Krystyna Koprzak (36) heeft het Internet geen geheimen meer. De Pools-Nederlandse volgde in het voorjaar van 1997 een STEW-cursus 'zakelijk gebruik van Internet', een soort voorloper van Business WEB. Inmiddels is zij eigenares van KBK Business Consulting, een economisch organisatie-adviesbureau voor Nederlandse bedrijven die handel drijven met Midden- en Oost-Europa. Koprzak: “Voor de vrouwelijke ondernemer is Internet een must. Vorig jaar werd wereldwijd maar liefst 13 miljard dollar besteed aan goederen en diensten via Internet; ikzelf heb daar ook een graantje van meegepikt. Mensen die geen e-mailadres op hun visitekaartje hebben staan, moeten zich ernstige zorgen gaan maken.” (Informatie: STEW tel 020 6239369; E-mail stew@pi.net)