'Bende van drie' bindt in en Wallage heeft 'beetje pijn'

AMSTERDAM, 17 JAN. “Heb je ze nog een beetje onder controle, Jan”, vraagt het oud-Kamerlid Flip Buurmeijer aan de secretaris van de PvdA-fractie Jan van Zijl. Het Kamerlid lacht ongemakkelijk; hij kan zijn woede niet verbergen.

Donderdagmiddag kreeg de 'chief whip' van de fractie te horen dat drie Kamerleden in een vraaggesprek met de Volkskrant een koerswijziging van hun fractie zouden bepleiten. De 'bende van drie' - Duivesteijn, Oudkerk en Van der Ploeg - stelden bovendien de positie van fractievoorzitter Jacques Wallage ter discussie. “We zitten nu in een fractie die hoofdzakelijk reageert in plaats van zelf de agenda bepaalt”, vatte Duivesteijn de kritiek samen.

De aanval op Wallage was strategisch gepland: gisteren en vanmorgen congresseerde de PvdA over het verkiezingsprogram en de kandidatenlijst. In de wandelgangen van het Rai-congrescentrum was de aanval van de drie het gesprek van de dag. Wellicht bij gebrek aan beter, want het verkiezingsprogramma leidde nauwelijks tot een debat.

“De fractie loopt inderdaad aan de leiband. De hiërarchie is te strak”, beaamt het Kamerlid Eisso Woltjer die zelf niet meer op de kandidatenlijst van de PvdA voorkomt. Europarlementariër Piet Dankert kan zich wel iets bij de kritiek voorstellen, “maar het moment om daarmee naar buiten te komen is niet erg gelukkig”.

Jan van Zijl sleept zich ondertussen voort van tv-camera's via radio-microfoons naar opschrijfboekjes. Hij wordt niet moe te herhalen dat hij de kritiek van de drie niet deelt. “Door de fractie is Adri, Rob en Rick geen strobreed in de weg gelegd”, zegt hij strijdbaar. Van Zijl wees erop dat Van der Ploeg en Duivesteijn deel uitmaken van het fractiebestuur. “In dat overleg hebben zij de afgelopen vier jaar weinig van hun grieven laten blijken”, constateerde Van Zijl. Ook in de fractievergaderingen zouden de drie volgens hem “zelden of nooit” van hun bezwaren blijk hebben gegeven.

Partijvoorzitter Karin Adelmund, tevens Kamerlid, typeert de opmerkingen van “het trio Duivesteijn, Oudkerk en Ploeg” als “prematuur”. De nieuwe fractie heeft volgens haar alle vrijheid om in mei een nieuwe voorzitter te kiezen. Partijleider Kok beaamt dit even later, en prijst Wallage die “onder moeilijke omstandigheden de fractie succesvol leiding heeft gegeven.”

De aanstichters van de rel nemen na alle tumult snel gas terug. Zowel Van der Ploeg als Oudkerk prijzen plotsklaps Wallage om zijn inspanningen van de fractie een eenheid te maken. Oudkerk noemt het zelfs mogelijk dat Wallage na 6 mei aanstaande de fractie toch weer gaat voorzitten.

Een en ander kan echter niet voorkomen dat het slachtoffer zelf door het krantenbericht een beetje uit het veld geslagen lijkt. Wat ongemakkelijk reageert hij op de vele vragen van journalisten, en vraagt om clementie. “We kunnen toch niet uit het raam kijken alsof dit kabinet niet van ons is?” Hij ontkent de uitlatingen van Duivesteijn, Oudkerk en Van der Ploeg als aanval te hebben ervaren, maar “een beetje pijn” doet het wel dat zij een krant kozen om hun mening te ventileren.