Zalm houdt Kamer in het ongewisse

De Tweede Kamer debatteerde gisteren over het dreigement van Zalm om af te treden wanneer Nederland zou instemmen met Italiaanse deelname. De VVD houdt vast aan haar aarzelingen over Italië.

DEN HAAG, 16 JAN. Helemaal aan het eind van het debat, toen fungerend Kamervoorzitter Weisglas al had geconcludeerd dat niemand zin had in een tweede termijn en de parlementariërs al op weg waren naar de kapstok, probeerde GroenLinks-fractievoorzitter Rosenmöller het nog één keer.

“De minister van Financiën zegt wel wat hij niet heeft gedaan, maar niet wat hij wel heeft gedaan. Dat wil niet zeggen dat er wel een aantal zaken zijn gebeurd waarover wij hier niet of niet optimaal zijn geïnformeerd.” Voor Rosenmöller bleef het onduidelijkheid of Zalm op één of andere manier heeft gezinspeeld op aftreden wanneer Nederland instemt met Italiaanse deelname aan de euro. Zalm liep terug naar de microfoon en antwoordde: “Het is bij mijn weten zo, dat de Kamer wordt geïnformeerd over regeringsstandpunten.”

En dus niet over wat een minister in de beslotenheid van het Torentje zegt tegen de premier. Zalm beende na afloop meteen weg terwijl premier Kok op zijn gemak de verzamelde media te woord stond. Het was een typerend einde van de avond. De minister van Financiën verdedigde zich ongemakkelijk tegen aantijgingen dat hij in het kabinet een éénmanscampagne voerde tegen Italië. De premier suste de zaak op de van hem bekende wijze. En de Kamerleden wilden het liefst naar huis.

Niemand van de hoofdrolspelers leek gisteren veel zin te hebben in het spoeddebat dat volgde op het bericht in deze krant dat Zalm heeft gedreigd met aftreden. Het aantal interpellaties, dat eerder op de dag een ander Kamerdebat nog met vijf uur had doen uitlopen, was gering. Elke partij had haar eigen redenen.

De VVD kwam het slecht uit dat een potentieel verkiezingsthema al aan de orde kwam vier maanden voordat de kiezer naar de stembus gaat. Blijkens een recente opiniepeiling is meer dan de helft van de Nederlanders tegen afschaffing van de gulden. De liberalen waren nog volop aan het nadenken over de politieke kansen en risico's van hun standpunt dat de euro op zijn minst even hard moet zijn als de gulden, toen dinsdag het dreigement van Zalm in de publiciteit kwam. “Aan de ene kant pleit u voor de euro en aan de andere kant lift u mee op het sentiment”, zo verwoordde Rosenmöller de verwijten die de VVD meteen werden gemaakt.

Financieel woordvoerder Hoogervorst vond het maar een debat over 'non-berichten'. “De VVD-fractie heeft deze week niet veel anders gedaan dan terugkomen van het Kerstreces. Toch worden ons allerlei verwijten naar het hoofd geslingerd. Stemmingmakerij, spaghetti-fobie, verkiezingsstunt. Als dit een verkiezingsstunt is, dan is het de langst uitgerekte verkiezingsstunt van deze eeuw, want de VVD beweert al zes jaar hetzelfde.”

De PvdA had evenmin belang bij een uitgebreid debat over het met cijfers 'sjoemlende' Italië en de hardheid van de euro. Premier Kok werd gisteren onvermijdelijk nog eens herinnerd aan zijn uitspraak van maart 1996 dat een “politieke beoordeling” geen rol moet spelen bij de vraag welke landen kunnen deelnemen aan de muntunie. Terwijl de PvdA-lijsttrekker nu juist zijn handen moet vrijhouden om begin mei als premier met onderhandelingspartners als bondskanselier Kohl en president Chirac tot een aanvaardbare beslissing te komen.

Het CDA had het evenzeer lastig. Fractievoorzitter De Hoop Scheffer voerde zelf het debat, in tegenstelling tot zijn collega's van de drie coalitiepartijen, maar hij waagde zich niet aan venijnige opmerkingen. Het CDA is evenmin de VVD bereid de “harde gulden om te ruilen voor een wrakke euro”, maar de christen-democraten willen als vanoudsher Europees gezinde partij daaruit niet de conclusie trekken dat Nederland desnoods maar buiten de monetaire unie moet blijven.

Bleef over D66, dat als goede coalitiepartner en voorstander van Europese integratie nog eens in herinnering riep dat er duidelijke procedures zijn afgesproken om tot een beoordeling van individuele landen te komen. In maart brengt een keur aan gezaghebbende instellingen advies uit, daarna bepaalt het kabinet een standpunt en dan volgt een debat met de Kamer. “Een discussie nu leidt tot niets”, ze financieel woordvoerder Ybema.

Ook werd van verschillende kanten gewaarschuwd dat in tegenstelling tot de meeste debatten die in de Tweede Kamer worden gehouden, praten over dit specifieke onderwerp internationale gevolgen heeft. Premier Prodi had dinsdagmiddag al naar de telefoon gegrepen. Premier Kok sprak zijn bezorgdheid uit over “psychologische effecten”.

Dat liet onverlet uit dat de VVD onverkort vasthoudt aan haar aarzelingen over Italië. “Het is duidelijk dat een land met zo'n staatsschuld nog een heel fors probleem heeft”, zei Hoogervorst. De VVD zal haar definitieve oordeel pas vellen als alle cijfers bekend zijn maar, zo onderstreepte hij “als een land niet aan de criteria voldoet, moet Nederland tegenstemmen.” En al was het deze keer dan op basis van “non-berichten”, debatteren moet wel mogelijk zijn. “De niets-aan-de-hand-sfeer in Europa is een beetje krampachtig.”