'Untermenschen moet je elimineren', zegt de koffieplanter

CHILÓN, 16 JAN. Een uur en vijf militaire blokkades van Ocosingo vandaan ligt het dorp Chilón. Een streek van koffieplanters en grote veeboeren. Al meer dan drie jaar hebben zij hun eigen paramilitaire groep. Carlos Setzer (63) is een grootgrondbezitter van Duitse afkomst. Zijn broer was vier jaar geleden PRI-gouverneur van Chiapas.

Setzer steekt zijn nazi-sympathieën niet onder stoelen of banken: als 'Untermenschen' het gezag uitdagen moet je ze 'elimineren'. Hij zit in het lege kantoor van zijn rancho. Zijn vrouw woont in de stad “wegens de situatie”. Ook zijn zoon, de opvolger, heeft hij weggestuurd. Zijn enige gezelschap is een sixpack bier. Een van 'zijn' dronken indianen wijst hij blaffend de deur. Setzer is depressief vandaag. Die Scheisshund van een nieuwe gouverneur heeft gisteren dertig politiemannen laten arresteren. Ze schoten op een meute stenen gooiende indianen. Zoals dat hoort.

Maar ach, het is nu al jaren zo. Niemand die je verdedigt. Niet het leger, en ook niet de PRI. Op een nacht is hij aangevallen door gemaskerde indianen. Ze wilden hem vermoorden in zijn bed. Wat moet je doen? Weggaan uit Chiapas? Setzer praat over de honderd jaar die het zijn voorouders gekost heeft om de koffieplantage op te bouwen. Driehonderd hectare koffie heeft hij nu. Een productie van 3.000 zakken koffiebonen per jaar. Hij houdt van zijn grond. Hij wil niet weg. En bovendien: waar moet hij dan naartoe?

“Die honden van de PRI boden me onlangs geld om te vertrekken.” Waarom? “Ze verzinnen van alles. Dat we uitbuiters zijn van die arme indianen. Dat Chiapas er door onze schuld aan toe is zoals het is.” Woedend wordt hij daarvan. Is het niet de regering zelf geweest die de situatie uit de hand heeft laten lopen? En alleen om hun eigen belangen veilig te stellen. Nu willen ze zijn land kopen, zogenaamd om aan de indianen te geven, voor een bedrag dat tien keer lager ligt dan de reële waarde van zijn plantage. “En weet u wat daarachter zit?” Setzer tekent grote vlekken op een papier. “Olie”, zegt hij. De bodem van Chiapas zit vol onaangeboorde olie, weet Setzer van zijn eigen land. Als het droog en warm is, spuit die op sommige plekken spontaan naar boven.

Zelf mag hij de olie niet uitbaten, omdat alle bodemschatten in Mexico aan de staat toebehoren. “Dus spelen ze nu het spelletje van indiaantje helpen. Want ze weten, als ze straks de concessie tegen hoge prijzen aan Shell verkopen, dat ze mij er niet af krijgen. Die indianen wel. Want die lopen vijf eeuwen achter.”