Plezier voor alle schakers

Schaken met Jan Timman, zondag, Ned.2, 18.05-18.31u.

De Nederlandse televisie houdt niet van schaken. Er is in Europa waarschijnlijk geen land waar het schaken zo weinig op de televisie te zien is als in Nederland. Hoe dat komt valt moeilijk te begrijpen. Het heeft er misschien mee te maken dat de Nederlandse televisie voor ieder onderwerp één deskundige heeft. Als Hans Böhm geen zin heeft, bestaat het schaakspel niet meer, zelfs niet als er een wereldkampioenschap in ons land plaatsvindt, zoals in 1993 en in 1997. En ook als Böhm wel een goede bui heeft wordt het schaken niet altijd serieus genomen.

Vorige week praatten Timman en Böhm bij Studio NOS over de match tussen Karpov en Anand. De presentator zei dat er helaas geen beelden van die match beschikbaar waren. Nu waren alle partijen tussen Karpov en Anand van de eerste tot de laatste minuut door een televisieploeg gefilmd en de beelden waren door televisiekanalen over de hele wereld gekocht, maar de zuinige NOS maakte de kijkers liever wijs dat ze niet bestonden. Gelukkig kunnen de educatieve omroepen af en toe een gaatje vullen. Dat was al zo in 1972, toen Teleac onder het mom van een schaakcursus voor gevorderden verslag deed van de wereldkampioenschapsmatch tussen Spasski en Fischer.

Aan het toernooi om het wereldkampioenschap in Groningen, eind vorig jaar, deed de gewone televisie niets, maar er waren wel twee uitzendingen van Teleac/NOT over dat toernooi en over het wereldkampioenschap in het algemeen. Het waren geen cursussen, maar gewone schaakdocumentaires die eigenlijk door de grote publieke omroepen gemaakt hadden moeten worden. De serie van zes uitzendingen van Teleac/NOT Schaken met Jan Timman, waarvan aanstaande zondag de tweede aflevering is te zien, is voor de helft van de tijd een schaakcursus. Jan Timman bespreekt iedere keer een mooie schaakpartij. In de andere helft zien we interviewtjes met topschakers en bezoekt Timman heilige schaakplekken.

In een voorbeschouwing in de VPRO-gids was Timman nogal knorrig over een schaakjournalist die onlangs een grootmeesterpartij verkeerd beoordeelde. Aangestoken door zijn hyperkritische instelling ben je geneigd om hem er naar aanleiding van de eerste uitzending van afgelopen zondag op te wijzen dat Bilguer niet 'eigenlijk Von der Lasa heette', maar dat het twee verschillende mensen waren, en dat de cd-rom over het Konings-Indisch die hij aan de kijkers toonde niet een miljoen, maar slechts veertigduizend schaakpartijen bevat. Maar laten we geen muggen ziften. Dit zijn erg aardige filmpjes, waar schakers van alle sterktes plezier aan zullen beleven.

In de uitzending van aanstaande zondag gaat Timman naar de Centrale Schaakclub in Moskou, het Mekka van de schaakwereld. De partij die besproken wordt is de zestiende partij uit de tweede match tussen Karpov en Kasparov in 1985. Kasparov won die partij, nam de leiding in de match en werd wereldkampioen. Zoals andere mensen dat met de moord op Kennedy hebben, zo weten veel schakers nu nog precies waar ze waren toen in 1985 het nieuws kwam dat Kasparov wereldkampioen was geworden. Karpov komt in de uitzending met een interessant nieuwtje. Een van zijn secondanten vertelde hem na afloop van die partij uit 1985 dat hij de weerlegging kende van de openingsopzet van Kasparov, maar dat hij vergeten was om het aan Karpov te vertellen. Zijn hoofd eraf! Als die secondant niet zo vergeetachtig was geweest, was de schaakgeschiedenis heel anders verlopen. Voor de cursisten van Teleac/NOT is voor ƒ 49,90 een cursusboek en een cd-rom beschikbaar, maar de gratis tv-uitzendingen zijn het leukst.