Jet lag-bestrijding via de knieholte

Door de knieholte enkele uren te beschijnen, kunnen jet lag en seizoensdepressie worden voorkomen, ontdekten onderzoekers.

ROTTERDAM, 16 JAN. De biologische klok van mensen is te beïnvloeden via de knieholte. Dat hebben Amerikaanse wetenschappers van de Cornell Universiteit in White Plains (New York) ontdekt.

Scott Campbell en Patricia Murphy beschenen de knieholte van 22 proefpersonen met een halogeenlampje en registreerden een duidelijke verschuiving in de 24-uurscyclus van de biologische klok. Volgens Campbell en Murphy kan hun onderzoek leiden tot een betere behandeling van seizoensdepressie, slaapstoornissen en jet lag. Dat laatste wordt bestreden door mensen te beschijnen of pilletjes met het hormoon melatonine te geven. Maar patiënten kunnen nu ook behandeld worden terwijl ze slapen - via de knieholte. De resultaten van het onderzoek verschenen vandaag in Science.

De biologische klok, die zich in de hersenen bevindt, heeft een ritme van bijna 24 uur. Allerlei belangrijke lichaamsprocessen hangen ermee samen. Om gelijk te lopen met de licht-donkercyclus - die precies 24 uur duurt - moet de klok iedere dag bijgesteld worden. Dat gebeurt via een zogenoemde Zeitgeber. Licht en temperatuur zijn belangrijke Zeitgebers.

Hoe bereiken die lichtprikkels de hersenen? Via de ogen, werd lang gedacht. Maar er zijn inmiddels aanwijzingen voor het bestaan van andere routes. Zo heeft lichttherapie ook effect bij blinde mensen. Het onderzoek van Campbell en Murphy geeft een alternatieve route: vanaf de knieholte naar het brein. In het laboratorium volgden ze hun vijftien proefpersonen gedurende vier dagen en nachten. In hun knieholte was een klein halogeenlampje bevestigd. Benen en middel werden omwikkeld met een zwart materiaal, zodat het licht geen andere lichaamsdelen kon bereiken.

Tijdens de tweede nacht kregen sommige proefpersonen een lichtbehandeling van drie uur. Campbell en Murphy registreerden veranderingen in lichaamstemperatuur en de concentratie van het hormoon melatonine. Het nachtelijk temperatuurverval verschoof drie uur, evenals de nachtelijke stijging van de melatoninespiegel. De verschuivingen traden niet op bij de proefpersonen waarbij het bevestigde lampje niet werd aangezet.