Kabinet blijft het klonen van mensen afwijzen

In de Tweede Kamer is de vraag gerezen waarom Nederland het protocol tegen het klonen van mensen niet mede heeft ondertekend. Minister Borst heeft de Kamer uitgelegd waarom dat nog niet is gebeurd.

DEN HAAG, 15 JAN. Het kabinet blijft het klonen van mensen afwijzen. Maar omdat het protocol van de Raad van Europa, dat klonen verbiedt, het begrip 'menselijk leven' onduidelijk formuleert, is maandag afgezien van ondertekening. Dit kan alsnog gebeuren, maar dan moet daarbij een verklaring worden gevoegd met de Nederlandse uitleg van het protocol.

Minister Borst (Volksgezondheid) wil die verklaring eerst met het parlement bespreken voordat het protocol wordt ondertekend. Zij zei dit gisteren in de Tweede Kamer waar zij op initiatief van de RPF moest uitleggen waarom het kabinet niet had getekend. Volgens de RPF, de andere confessionele partijen en GroenLinks geeft het kabinet, door niet te tekenen, “het verkeerde signaal” af: onderzoekers zouden kunnen menen dat het klonen van mensen mag. Maar daar is geen reden voor, aldus Borst. Het kabinet heeft onder meer door het ondertekenen van andere verklaringen, zoals het verbod dat door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is afgekondigd, al voldoende aangegeven dat het klonen van mensen afwijst. “Mocht een onderzoeker toch op het idee komen er aan te beginnen, dan zal ik dat onmiddellijk verbieden”, zo zegde de minister gisteren de Kamer toe.

Klonen is de techniek waarbij weefsel, een cel of alleen het erfelijk materiaal uit de celkern (DNA) wordt gebruikt om een genetische kopie van een levend organisme te creëren. Een groep Schotse onderzoekers schreef vorig jaar historie met het eerste schaap dat gekloond was uit het DNA van een volwassen dier. Tot op dat moment kon alleen embryonaal weefsel worden gekloond. De Schotse techniek opende de weg tot het klonen van volwassen grote zoogdieren en dus ook van mensen. Het aannemen van wetten en internationale verdragen waarin klonen van mensen wordt verboden, is door het klonen van schapen in een stroomversnelling geraakt.

De onduidelijkheid in het protocol van de Raad van Europa, dat anders dan de verklaring van de WHO, rechtskracht heeft, betreft de uitleg van het begrip 'human being'. Begint het menselijk leven bij de conceptie of is daarvan pas sprake bij de geboorte. Gezien onder meer de Abortuswet is - tegen de zin van de confessionele partijen - het officiële Nederlandse standpunt het laatste. De formulering in het protocol laat volgens Borst ook de eerste interpretatie toe. Een deel van de landen die het al hebben ondertekend, gaat daar ook van uit, aldus Borst.

Het menselijk leven laten beginnen bij de conceptie maakt, bij ondertekening van het protocol, klonen van embryonaal weefsel in de eerste weken na de conceptie onmogelijk, aldus Borst. Dit zou een ongewenste inperking van het onderzoek betekenen.

De Nederlandse embryo-onderzoekers hebben met het ministerie afgesproken dat, in afwachting van wetgeving, onderzoek aan menselijke embryo's mag plaatsvinden indien het beperkt wordt tot onderzoek van vruchtbaarheidsproblemen en tot het opsporen van erfelijke afwijkingen.

Borst had met de ondertekening van het protocol willen wachten totdat het parlement het wetsvoorstel over het onderzoek aan embryo's heeft behandeld. Ze verwacht dat dit nog in 1998 bij de Kamer kan worden ingediend.

Als dat onderzoek wettelijk is geregeld, zou in de verklaring bij het protocol precies het Nederlandse standpunt kunnen worden verwoord. Maar onder druk van de oppositie bleek ze bereid al eerder met de Kamer over het voorbehoud te discussiëren. Dit zal binnenkort gebeuren aan de hand van de brief die de minister naar de Kamer zal sturen.