Israelische rookgordijnen irriteren VS

Israel wil grote delen van de Westelijke Jordaanoever behouden, zo heeft de Israelische regering gisteren besloten. De VS, co-sponsor van het vredesproces, zijn niet tevreden.

TEL AVIV, 15 JAN. Het besluit van de Israelische regering van gisteren om uitgaande van nationale en veiligheidsbelangen de vredeskaart met de Palestijnen vast te stellen, is wegens de territoriale ambiguïteit slecht gevallen in het Witte Huis. Hoewel president Clinton wel begrip heeft voor de moeilijkheden waarmee Netanyahu heeft te kampen in zijn wankele coalitie, wil hij van de Israelische leider nu wel eens duidelijkheid. Een paar dagen na de pendel van de Amerikaanse vredesbemiddelaar Dennis Ross tussen Jeruzalem en Ramallah, enkele dagen voor de komst van premier Netanyahu naar Washington, tast Clinton nog volledig in het duister wat betreft de diepte van de Israelische intenties.

De Amerikanen hebben, zoals ook het gezaghebbende blad Ha'arets vandaag in een hoofdartikel aangeeft, goed begrepen dat de regering Netanyahu in strijd met letter en geest van het akkoord van Oslo een rookgordijn heeft gehangen voor haar werkelijke intentie, namelijk om de grootste delen van de Westelijke Jordaanoever te behouden. Daarom, tenzij de situatie ingrijpend verandert, geen gezamenlijke persconferentie Clinton-Netanyahu volgende week na het onderhoud tussen beide leiders op het Witte Huis. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, weigert zelfs met Netanyahu aan de lunch aan te zitten. Zij verkeerde in de illusie dat Netanyahu van plan was na de goedkeuring van de Israelische begroting zijn kaarten bij Clinton op tafel te leggen.

Clinton en Albright willen bovendien de agenda van de besprekingen met Netanyahu beperken tot de dringende Palestijnse problematiek. Als de voortekenen niet bedriegen, staan Netanyahu zware gesprekken met Clinton te wachten. Netanyahu moet hem uitleggen wat het betekent dat Israel op de Westelijke Jordaanoever veiligheidszones wil behouden, spreekt van 'Groot-Jeruzalem', gebied rondom alle 144 nederzettingen wil hebben, militaire kampementen wil handhaven en ook de voor het jodendom heilige plaatsen onder de Israelische vlag wil houden. Ook besloot de regering gisteren dat het voor Israels veiligheid van het grootste belang is dat er kris kras veiligheidswegen door de Westelijke Jordaanoever lopen. Water, elektriciteit en transport moeten, zo besloot de regering, eveneens in Israelische handen en/of controle blijven.

Dat zijn Israelische belangen die - op het terugtrekken van het leger naar gespecificieerde locaties na - niet het in het akkoord van Oslo worden genoemd. Vandaar dat Ha'arets vandaag constateert dat Netanyahu na een lange aanloop “uit de Oslo-trein stapt” en daardoor handelt in strijd met zijn verkiezingsbelofte om het autonomie-akkoord dat premier Rabin het leven kostte, na te komen. Volgens sommige invloedrijke Israelische commentatoren hebben de reeksen eisen die de regering Netanyahu aan de Palestijnen heeft gesteld alvorens er van een terugtrekking sprake kan zijn, geen andere betekenis dan die van bliksemafleider voor het dood-onderhandelen van het akkoord van Oslo.

De Palestijnse leider Yasser Arafat waarschuwde gisteren opnieuw voor geweld en een mogelijke nieuwe intifadah indien Netanyahu het vredesproces blijft saboteren. Generaal Uzi Dayan, de commandant van de centrale sector waaronder de Westelijke Jordaanoever valt, verwacht dat het vastlopen van het vredesoverleg inderdaad tot een lange tijd van geweld, terreur en guerrilla zal leiden. Ha'arets citeert vandaag uit een voordracht van Dayan waarin hij onder andere voorziet dat gewapende botsingen tussen Israeliërs en Palestijnen van invloed zullen zijn op ontwikkelingen verderop in de regio.

Dat aspect kwam gisteren tijdens een grote rechtse demonstratie in Tel Aviv niet ter sprake. Enkele tienduizenden kolonisten en inwoners uit Tel Aviv demonstreerden gisteren op het plein waar Rabin werd vermoord tegen opgeven van delen van het “historische vaderland”. Zij luisteren naar hun leiders die Netanyahu opriepen “niet met het land van Israel te sullen” tijdens zijn gesprekken met Clinton. Dit goed georganiseerde machtsvertoon - de kolonisten kwamen in lange rijen bussen uit hun nederzettingen - demonstreerde gisteravond dat Netanyahu in politiek opzicht wordt gegijzeld door de rechtervleugel in zijn regeringscoalitie.