Financiën vernietigde Treuhand-archief

ROTTERDAM, 15 JAN. Het ministerie van Financiën heeft in juni 1991 het archief vernietigd van de Deutsche Revisions- und Treuhand AG (DRT). Deze instelling was verantwoordelijk voor het toezicht op de bewindvoerders (Treuhänder) van de 15.000 grote en kleine joodse ondernemingen die er tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland waren. De bewindvoerders beheerden en liquideerden de joodse ondernemingen, veelal nadat de joodse eigenaren waren gedeporteerd.

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Financiën is de vernietiging van het archief destijds volgens de regels verlopen. Het archief is pas vernietigd nadat het Rijksarchief hiervoor toestemming had verleend. Een woordvoerder van het Rijksarchief zegt dat in 1991 toestemming is gegeven voor vernietiging, omdat er geen zaken meer liepen van burgers die in verband met juridische procedures het archief wilden raadplegen. Ook het historisch belang van de archieven was volgens de woordvoerder beperkt. Hij benadrukt dat het Rijksarchief nog altijd 35.000 persoonsdossiers van joden in bezit heeft, afkomstig van het Nederlands Beheers Instituut (NBI). “Die kunnen nu nog altijd worden gebruikt voor individuele claims”, aldus een woordvoerder van het Rijksarchief.

Het NBI werd kort na de Tweede Wereldoorlog opgericht en was belast met de liquidatie van de DRT. Het NBI heeft geprobeerd joodse bezittingen terug te geven. “De meeste zaken zijn toen afgewikkeld”, zegt de historicus A.J. van Leeuwen, voormalig medewerker van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD). Volgens Van Leeuwen is het archief daarom niet van groot belang voor nieuwe joodse claims.

Volgens R. Naftaniël, voorzitter van het Centrum voor Informatie en Documentatie Israël (CIDI), is het archief wel degelijk van belang voor claims. Naftaniël stelt dat in 1991 in de Staatscourant alleen op een onheldere manier is medegedeeld dat het archief vernietigd zou worden. Een nooit geclaimd bedrag van 2,5 miljoen gulden is vervolgens naar de staatskas gevloeid, zonder dat eventuele rechthebbenden de kans kregen om te protesteren. Volgens de CIDI-voorzitter moet de commissie-Kordes, belast met het in kaart brengen van de gang van zaken rond het Liro-archief, ook deze zaak onderzoeken. Het Liro-archief werd sinds de jaren tachtig verloren gewaand tot het in december bij toeval werd aangetroffen op de zolder van de voormalige vestiging van het Agentschap van het ministerie van Financiën in Amsterdam.

RIOD-directeur H. Blom betreurt de versnippering. “Het ware beter geweest dat de documenten bewaard waren. Nu wordt informatie onthouden over de gang van zaken op het niveau van individuele joodse bedrijven die tijdens de Tweede Wereldoorlog door Duitsland waren onteigend.” Volgens Blom zijn bij het RIOD niettemin documenten beschikbaar die inzicht geven in de gang van zaken rond onteigende joodse bedrijven.