Aanval Zalm verrast Zuid-Europa niet

In Brussel hebben de muren oren. Diplomaten weten daarom heel goed dat Nederland de zuidelijke lidstaten van de Europese Unie binnenskamers niet altijd even serieus neemt. Minister Zalm brengt dat dédain naar buiten.

BRUSSEL, 15 JAN. Als het uit Zuid-Europa komt, neemt het Nederlandse wantrouwen toe. In Brussel is het bijna gebruik dat Nederlandse diplomaten uitlatingen doen waaruit blijkt dat zij Zuid-Europese lidstaten van de Europese Unie niet helemaal serieus nemen. Het dédain tegenover Griekenland spant de kroon. Italië staat tweede, of het nu gaat over melkquota of over de Economische en Monetaire Unie (EMU).

Het is gebruikelijk om denigrerende uitspraken binnenskamers te doen. Maar in Brussel hebben alle muren oren. Vandaar dat het dreigement van minister van Financiën Zalm om af te treden als Italië tot de eerste landen behoort die de euro invoeren, niet tot verbazing leidt. Uitzonderlijk is slechts dat Zalms opstelling bij herhaling in de openbaarheid komt.

Toen Italië, Spanje en Portugal in 1995 aan een race begonnen om te voldoen aan de normen voor deelname aan de EMU, leidde dat aan Nederlandse kant niet tot blijdschap maar juist tot bezorgdheid. Je moet je niet voorstellen dat ze het halen, was de reactie. Zalm sprak begin vorig jaar tegenover buitenlandse journalisten over “de hysterie” van sommige landen om bij de kopgroep van de EMU te behoren. Die uitspraak werd algemeen als 'niet diplomatiek' bekritiseerd. Premier Kok haastte zich te verklaren dat Zalms woorden een “persoonlijke appreciatie” waren. Maar de uitlatingen van de minister van Financiën sloten naadloos aan bij het Nederlandse wantrouwen dat op dat ogenblik zelfs bestond tegenover de deelname van Frankrijk aan de EMU.

In Brusselse diplomatieke kringen wordt nu gezegd dat de Zuid-Europese lidstaten de financiën zover op orde gebracht hebben, dat verzet tegen deelname aan de EMU niet realistisch is. Gisteren nog beoordeelde het Europees Monetair Comité het EMU-beleid van Italië positief. Het comité, waarin hoge ambtenaren van de ministeries van Financiën en van de centrale banken van de EU-lidstaten zitting hebben, keurde het convergentieprogramma goed dat tot doel heeft Italië te laten voldoen aan de toelatingseisen van de EMU.

Diplomaten zien bovendien niet wat Nederland kan winnen, omdat het besluit over wie wel en wie niet aan de euro meedoet, door de EU-regeringsleiders met meerderheid van stemmen moet worden genomen. Of Wim Duisenberg president wordt van de Europese Centrale Bank, wordt daarentegen met eenstemmigheid bepaald. Vandaar dat in Den Haag eerder werd besloten om de Zuid-Europese lidstaten nu niet tegen de haren in te strijken, een strategie die door de berichtgeving over Zalms dreigen met aftreden is doorkruist.