Russische rechters krijgen voortaan een dienstpistool

MOSKOU, 14 JAN. De openbare aanklagers hadden er al een, maar nu krijgen ook de rechters in Rusland een dienstpistool. Voortaan zullen zij, oog in oog met een geboeide of gekooide verdachte, in een holster onder hun toga een handwapen verbergen.

Volgens een nieuwe richtlijn, die deze maand van kracht is geworden, mogen alle Russische rechters een gratis, door de overheid verstrekt wapen aanvragen. Sinds de val van het communisme klagen de rechters over een overstelpende werkdruk en onderbetaling. De beste juristen hebben zich laten inhuren als advocaat van louche bedrijfjes of louche lieden; de achterblijvers binnen de rechterlijke macht worden constant bedreigd.

Of ze worden vermoord, zoals een aantal rechters in Moskou, Irkoetsk en Jekaterinburg de laatste jaren is overkomen. In een land waar 'bankiers' de minister van Justitie chanteren met een videotape van diens bezoek aan een mafiasauna, zoals vorig jaar aan het licht kwam, is men kennelijk geneigd de misdaad met gelijke munt terug te betalen. Nu is het motto: bewapen de rechters en geef hun een driedaagse schietcursus.

“Die gedachte staat haaks op de taak die een onafhankelijke rechterlijke macht is toebedacht”, zegt de Tilburgse strafrechtgeleerde Anton van Kalmthout, die gasthoogleraar is aan de universiteit van Krasnojarsk in Siberië. “Het is tekenend voor wat er in Rusland aan de hand is.” Zelfs in Italië, “het enige Europese land met vergelijkbare toestanden”, zijn de rechters bij zijn weten niet bewapend.

De meeste magistraten vinden het de normaalste zaak van de wereld dat de staat hen buiten diensttijd niet kan beschermen. Van de 127 rechters die in de stadsgerechtshoven van Moskou werken, hebben er al dertig een aanvraagformulier voor een dienstwapen ingevuld. “We leven in een moeilijke tijd. Alle criminelen zijn gewapend, maar niemand die naar hun vergunning vraagt”, zegt een van hen in het blad The Moscow Times.

Van Kalmthout vermoedt dat deze mentaliteit - de rechters hebben zelf om wapens gevraagd - een overblijfsel uit de Sovjet-tijd is. “De rechterlijke macht is decennialang een verlengstuk van de uitvoerende geweest, en dat verander je niet zomaar”, zegt hij. Bovendien gaat er volgens hem van de maatregel een verkeerd signaal uit: “Het is bijna een appel om dan maar iedereen een wapen te verschaffen.”

Toch is het niet de bedoeling de rechters boven de wet te plaatsen. “Ze blijven verantwoordelijk voor de omgang met het dienstpistool”, verzekert Sergej Plotnikov, die binnen het ministerie van Binnenlandse Zaken over de wapenuitgifte gaat. Om ongelukken te voorkomen, wordt eerst nagegaan of de aanvragers wel goede ogen hebben, of ze psychisch stabiel zijn, en of ze geen alcoholicus zijn. Het weekblad Literatoernaja Gazeta verwacht wel dat rechters vanaf nu een geliefd doelwit voor overvallers zullen worden, wegens de grote vraag naar wapens.