Italië vraagt opheldering na Nederlandse twijfels EMU

DEN HAAG/ROME, 14 JAN. De Italiaanse minister-president Prodi heeft gisteren premier Kok gebeld om opheldering te vragen over de Nederlandse twijfel over Italiaanse deelname aan de nieuwe Europese munt. Ook wilde Rome meer weten over het plan van minister Zalm (Financiën) af te treden als Nederland instemt met Italiaanse deelname aan de Economische en Monetaire Unie.

Deze krant meldde gisteren dat Zalm persoonlijk aan premier Kok heeft duidelijk gemaakt op te stappen als Italië deelneemt aan de eerste groep EMU-landen. Zalm, voorstander van een harde euro, ontkende gisteren voor het NOS-journaal dat hij “binnen het kabinet” gedreigd heeft af te treden.

Het Duitse weekblad Der Spiegel publiceerde recentelijk een in Rome met enige zorg gelezen artikel over de Nederlandse twijfel ten aanzien van Italiës deelname aan de EMU. Premier Prodi karakteriseerde het gesprek gisteren als “lang, hartelijk en constructief”. Hij wil het oplopen van de spanningen tussen de twee landen voorkomen. De officiële reactie van het kabinet luidt dat Nederland nog geen standpunt heeft ingenomen. Op grond van de vastgestelde criteria zal Den Haag beoordelen welke landen mogen deelnemen aan de EMU. Het eerste weekeinde van mei heeft de besluitvorming plaats op een ingelaste top van de Europese regeringsleiders en staatshoofden in Brussel.

De Italiaanse minister van Schatkist Carlo Azeglia Ciampi is van plan het economische driejarenplan voor 1999-2001 al in april te presenteren. Hij wil zo twijfels wegnemen over de duurzaamheid van de sanering van de Italiaanse overheidsfinanciën. Met het laten uitlekken van dit plan heeft Ciampi indirect gereageerd op de bedenkingen van minister Zalm. Ciampi hoopt op deze manier een gunstig klimaat te scheppen voor Italië.

Nederlandse diplomatieke vertegenwoordigers hebben het officiële Nederlandse standpunt gisteren via hun kanalen kenbaar gemaakt. Een woordvoerder van minister Van Mierlo (Buitenlandse Zaken) noemde de overweging van Zalm om op te stappen “onvoorstelbaar” en “een volstrekt onnodige belasting” van de betrekkingen met de overige EU-landen.

De Tweede Kamer houdt morgen een debat over het EMU-standpunt inzake Italië op initiatief van GroenLinks en het CDA. Premier Kok moet daarbij aanwezig zijn, zo besloot de Kamer.

Pagina 3: Goede gulden mag niet in de Hofvijver'

D66-woordvoerder Ybema heeft om een brief van het kabinet gevraagd. Hij vindt dat de minister van Financiën “afstand moet nemen van de anti-EMU-verhalen die VVD-leider Bolkestein de wereld inslingert”. Hij zei te vrezen voor partijpolitieke problemen over de euro.

De minister van Financiën liet zich in het NOS-Journaal kritisch uit over Italië. “Het is evident dat Italië het moeilijker heeft met de kwalificatie dan Luxemburg”, zei hij. “De Nederlandse regering heeft zich steeds op het standpunt gesteld dat wij hechten aan een strikte toepassing van de criteria en dat wij onze goede gulden niet in de Hofvijver gooien, maar alleen inruilen voor een degelijke euro.”

Zalm zei ook dat het “buitengewoon bezwaarlijk zou zijn als er op zo'n belangrijke punt verdeeldheid binnen de Nederlandse politiek zou bestaan”.

In het NOS-radioprogramma 'Met het oog op morgen' uitte Zalm opnieuw een dreigement. Hij zei dat Nederland niet kan worden gedwongen om deel te nemen aan de muntunie als deze niet volgens de toepassing van de criteria van Maastricht tot stand komt. “Geen enkel land kan worden gedwongen zich te houden aan het contract als andere contractpartners zich daar niet aan houden.”

Waarnemers gaan er van uit dat de EMU een 'eenrichtingsweg' is waarbij landen die aan de criteria voldoen en die geen uitzonderingspositie hebben bedongen, verdragsmatig verplicht zijn deel te nemen aan de monetaire unie.

Aanstaande maandag bespreken de ministers van Financiën in Brussel het Italiaanse economische beleidsprogramma waarmee Italië hoopt te voldoen aan de EMU-criteria. Volgens een diplomatieke bron in Brussel is het officiële oordeel Nederland opmerkelijk positief.

Ondanks deze sussende verklaringen bestaat er in Italië het gevoel dat een groep wat de Corriere dela Sera noemt “ultra rigoureuzen” in Nederland en Duitsland probeert Italië buiten de EMU te houden. Daarbij wordt een direct verband gelegd met de komende verkiezingen in zowel Nederland als Duitsland.