Filmmuseum toont betoverende Sahara gefilmd door reislustige amateur

Afrikaans avontuur. De reizen van Theo Regout. Samenstelling: Ruud Visschedijk. In: Filmmuseum, Amsterdam.

Bij de conservering en vertoning van onbekend oud filmmateriaal dat niet tot de canon van de filmklassiekers behoort, moet het Nederlands Filmmuseum prioriteiten stellen. Bij de keuze welke amateurfilms aan de vergetelheid ontrukt moeten worden is de artistieke waarde van de opnamen bij voorbeeld niet alleen doorslaggevend. Een andere prioriteit vormen stille reis- en expeditiefilms, waarvan er zich veel in de collectie bevinden en die vaak een al dan niet opzettelijk romantisch beeld van een voltooid verleden tijd oproepen; ze vormden lange tijd het enige venster op werelden waar de toeschouwer nooit een voet zou kunnen zetten.

De in 1993 door het Filmmuseum verworven 16mm-films van mr. drs. Th. Regout (1901-1988) zou je een interessante tussenvorm kunnen noemen. De reislustige Regout, telg uit de familie die de Sphinxfabriek in Maastricht bezat, maakte tussen 1924 en 1964 talloze lange tochten door Afrika en Azië, die veelal resulteerden in films. Ze zijn beter geconstrueerd dan de gemiddelde amateurfilm en Regout trok er ook mee door Nederland.

Ondanks de zichtbare reconstructies van gebeurtenissen (wie bedient de camera als Regout en zijn reisgenoot midden in de Sahara bij een benzinevat stoppen?), hebben zijn films toch een spontaan home movies-karakter.De compilatie die adjunct-directeur van het Filmmuseum Ruud Visschedijk samenstelde uit drie Afrikaanse films van Regout (uit 1931, 1934 en, in kleur, uit 1953) lijken in hun montage dicht te staan bij het origineel. Ingekort van 18 uur tot 75 minuten, is steeds getracht zo veel mogelijk complete sequenties te bewaren. Het originele commentaar en de door Regout uitgekozen muziek zijn hier en daar gehandhaafd.

Het kijken naar Afrikaans avontuur is een curieuze ervaring. Vooral de beelden uit de Sahara brengen betovering teweeg, maar een gebrek aan dramatische structuur verhindert identificatie met de hoofdpersonen. Soms zou je willen dat Regout zichzelf en zijn gezin schaamtelozer in het middelpunt geplaatst zou hebben, want mensen uit een ver verleden zijn inmiddels spannender geworden dan exotische landschappen.