Sympathieke familiekroniek

Voorstelling: Gras van Esgo Heil door Theater de Engelenbak. Regie: Esgo Heil. Toneelbeeld/kostuums: Kees van Velthooven. Spel: zestien amateurs. Gezien: 10/1, Engelenbak, Amsterdam. Herh. aldaar t/m 31/1. Inl. (020) 626 68 86. Daarna tournee.

Een heuse familiekroniek heeft theatermaker Esgo Heil geschreven, speciaal voor het Amsterdamse Theater De Engelenbak dat amateurs in de gelegenheid stelt hun vaardigheden te tonen. Gras heet het stuk, net als de familie in kwestie. Het is een wijdvertakt geslacht, op het toneel althans, want er werken zestien spelers aan mee die ook nog eens allemaal vrijwel voortdurend aanwezig zijn op de speelvloer. Dat ziet er in eerste instantie vooral uit als het wat moeizame resultaat van een zware organisatorische klus, later wint de waardering

voor de ambitie van Heils enscenering het pleit. Hij heeft kennelijk geen realistisch getinte voorstelling willen maken, maar meer een performance, een gestileerd concert van stemmen en stemmingen, met een ongebruikelijke mise-en-scène en dramatische ontwikkeling die de

spelers weinig houvast bieden. Aan het begin worden alle personages, nazaten van dat ene echtpaar Gras, voorgesteld. Die is getrouwd met die, dit zijn hun kinderen. Van Matthias, de aartsvader, wordt gezegd dat hij dood gaat, waarna Eva, zijn weduwe, gaat samenwonen met haar vriend George. Matthias' dood is het kader van de raamvertelling die vervolgens in retrospectief gespeeld wordt. Aan de hand van enkele hoogtepunten in de familiegeschiedenis en

een redelijk ingewikkelde tekst vol beeldspraak, sprongen in de tijd en

spitsvondige observaties krijgen we zicht op huwelijken en scheidingen,

ontsporende karakters, afwijkende geaardheden, eigenzinnige kinderen, ruzies en verzoeningen. Het zijn fragmenten van het wel en wee van, ondanks alles, een doorsnee-familie. Met lede ogen zien ouders hun kinderen een andere weg

bewandelen dan zij gewenst hadden, er is verzet en dan berusting. Terwijl de episodes gespeeld worden door de betrokken personages staan de anderen terzijde, met afgewend gezicht en de handen gedrukt tegen de

multifunctionele achterwand van ontwerper Rob van Putten. Net als het spel is het decor gefragmenteerd: uit de uit schroten bestaande wand wordt even gemakkelijk een altaar geconstrueerd, als een schoorsteenmantel met daarop de urn met de as van Matthias. Gemakkelijk heeft Heil het zichzelf en zijn spelers niet gemaakt, maar het resultaat loont de moeite. Gras is een sympathieke voorstelling en het enthousiasme van de spelers aanstekelijk.