Gemor in kunstenaarsdorp Bergen over samenvoeging; Inwoners van Bergen hebben zo hun twijfels over samengaan met Egmond en Schoorl

Als de Tweede Kamer ermee instemt, gaan de badplaatsen Bergen, Egmond en Schoorl fuseren. Maar het kunstenaarsdorp Bergen doet niet van harte mee. Zitten er straks stropers en brave burgers in één gemeenteraad?

BERGEN, 13 JAN. 'Samen Bergen-Egmond-Schoorl sterker'. In het gemeentehuis van Bergen staat die tekst prominent op het grote prikbord. De woorden vormen de kop boven een paginagroot verhaal: het is het gezamenlijke voorstel van de colleges van B en W van de drie dorpen aan de gemeenteraden om een fusie aan te gaan.

De raden hebben inmiddels ingestemd met het plan dat, zo hopen de drie burgemeesters, op 1 januari 2001 of mogelijk al een jaar eerder ten uitvoer wordt gebracht. In Egmond (12.000 inwoners) en Schoorl (7.000 inwoners) waren de volksvertegenwoordigers vrijwel unaniem vóór de nieuwe kustgemeente, maar de afgevaardigden uit Bergen (14.000 inwoners) hadden er moeite mee. Acht raadsleden waren voor, zeven tegen.

De VVD-fractie speelde een opmerkelijke, doorslaggevende rol. Hoewel ze de burgers altijd had verzekerd voor een zelfstandig Bergen te ijveren, gaven bij de stemming op 16 december twee van de drie liberalen het groene licht voor de fusie.

Die plotselinge ommezwaai leidde tot commotie. De achterban van de VVD was des duivels over het stemgedrag, temeer daar geen van de drie 'bejaarde' VVD'ers na de komende gemeenteraadsverkiezingen in de raad zal terugkeren. Wethouder J. de Bruin (VVD), tot voor kort nummer 1 op de nieuwe kandidatenlijst, kondigde na de affaire zijn afscheid aan.

De fractievoorzitter van D66, J. van Buijtenen-Jetten, vergelijkt de Bergense VVD-fractie giechelend met “een stervende koningin die haar laatste treurige levensteken gaf”. Ze denkt dat het trio is “bewerkt” door De Bruin, die nauw bij de voorbereiding van de fusie was betrokken. En wie weet heeft ook burgemeester I. Günther (ook VVD) een rol gespeeld.

“Mevrouw Günther is hier door Den Haag neergezet om de fusie door te drukken, dat weet iedereen”, moppert J. Dekker, die een wandelingetje maakt bij de ruïnekerk in het mooie Bergense centrum. Hij krijgt bijval van H. Haring. Als marktmeester, voorzitter van de Stichting Bergen Promotie en uitgever weet Haring wat er in zijn woonplaats leeft. “De oude Bergenaars zijn faliekant tegen een samengaan met Egmond en Schoorl”, zegt hij. “Maar het merendeel van de rijke import - en dat zijn er veel - interesseert het geen moer of er een fusie komt, als het hier maar rustig blijft.” Haring wil Bergen “lekker dorps houden”. “Van de andere kant, als je onafhankelijk blijft krijg je minder geld uit de grote pot van het rijk. Van mij mag Bergen samengaan met Schoorl alléén. Laat dat grote Egmond er buiten.”

Op het pamflet in het gemeentehuis schetsen de colleges van B en W de voordelen van de fusie: meer efficiency, betere service voor de inwoners en grotere deskundigheid bij het gemeentepersoneel. Onderzoeken van de bureaus KPMG en Moret Ernst & Young bevestigen die visie. “De beste elementen van de huidige drie gemeenten (...) worden aangevuld met gerichte (kwaliteits-) ontwikkeling op terreinen als toerisme, recreatie en volkshuisvesting”, staat er geschreven. De dorpen zullen hun identiteit behouden, zo verzekeren B en W.

Op verzoek van de drie colleges heeft Intomart vorig jaar een opinie-onderzoek gehouden. De deelnemers, driehonderd per dorp, mochten een rapportcijfer geven aan het plan voor de gemeentelijke samenvoeging. De duidelijke meerderheid geeft een voldoende, schrijven de gemeentebesturen trots. “Bergen 65 procent, Egmond 64 procent en Schoorl 55 procent.”

Maar marktmeester Haring zegt dat hij en tal van mede-Bergenaren het Intomart-onderzoek maar “een lachertje” vinden. “Er zijn zo weinig mensen ondervraagd, en dat gebeurde zo maar even door de telefoon. De gestelde vragen waren heel gericht. Dat is logisch, want de drie gemeenten waren opdrachtgever. Ze waren in deze niet onafhankelijk, ze willen per se een fusie. Het volk in de straat heeft nimmer mogen zeggen of het daar voor is.” In Bergen was D66 (twee zetels) tegen de bundeling, evenals Bergens Belang (ook twee zetels), en verder de eenmansfracties van GroenLinks en Liberaal Bergen plus de VVD'er H. Tholen.

Fractieleider Van Buijtenen-Jetten (D66) zegt dat haar partij voorstander was van een kleine fusie, met Schoorl. Die had als voordeel, legt ze uit, dat de gemeente groot genoeg was om twee fulltime wethouders te kunnen benoemen. “Bovendien lijkt Schoorl wat bevolking en mentaliteit betreft op Bergen. Ze hebben daar dezelfde ideeën over natuur en toerisme. In Egmond verdienen velen hun brood in de bollen, die het milieu aantasten.”

Bergen en Egmond zijn zo verschillend, herhaalt marktmeester Haring. Bergen, met zijn pas opgeknapte historische hart, lokte door zijn inspirerende rust en natuurschoon in de loop der jaren veel dichters, schrijvers, beeldende kunstenaars en muzikanten. De gemeentegids noemt C.S. Adema van Scheltema, Herman Gorter, Adriaan Roland Holst, J.C Bloem, Clara Eggink, Jan Jacob Slauerhoff en Eddy du Perron.

De schilders van de Bergense School trokken er tussen 1920 en 1935 de aandacht “en hun artistieke kinderen huizen er nog”, voegt Haring er aan toe.

Bergen heeft kunstmarkten en een groot jaarlijks festival, Jazz & Sail. Haring: “Egmond mist zulke bijzondere activiteiten. Het dorp is compleet anders. Ook als badplaats. Egmond is voor het gezin, het vergrijzende Bergen loopt 's zomers over van de yuppen. Het trekt mensen met geld aan. De meeste huizen hier zijn vrijstaand en peperduur.”

Het minder prijzige Egmond aan Zee met zijn jongere bevolking is na het jaar 1200 ontstaan als vissersplaats. Er zijn nog veel kleine (vissers)huizen te zien. Haring vertelt dat zijn zwager uit Egmond komt. Hij heet De Boer, als zovelen daar. “Het wordt niks, Bergen en Egmond samen”, hoorde Haring hem laatst weer eens zeggen. “In Bergen spreekt men prachtig ABN, in Egmond dialect. Een boswachter heet daar een grunpetter. Ze hebben een Engelse w, als gevolg van contacten op zee. Bovendien zijn Egmonders van oudsher vissers, bollenboeren en ze stropen. Dat laatste zie ik de brave burgers van Bergen niet doen. Moeten die twee soorten mensen straks samen in één gemeenteraad?”