Debat over Japans excuus oorlogsleed

TOKIO, 13 JAN. Japan heeft een “belangrijke stap voorwaarts” gezet met de excuses van premier Ryutaro Hashimoto voor het lijden van Britse onderdanen tijdens de Tweede Wereldoorog. Dit zei de Britse premier Tony Blair gisteren in Tokio na een onderhoud met Hashimoto, waarin de Japanse premier zijn excuses uitsprak.

Er blijken echter verschillende interpretaties te zijn over de woorden van Hashimoto. Een woordvoerder van het Japanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei gisteravond namelijk dat Hashimoto niets nieuws heeft gezegd. Tijdens de vijftigste herdenking van het einde van de oorlog op 15 augustus 1995 sprak de toenmalige sociaal-democratische premier Murayama zijn “diepe wroeging en excuses uit voor de onweerlegbare feiten der geschiedenis”. Volgens de Japanse woordvoerder vond Hashimoto bij zijn aantreden deze erfenis en waren zijn woorden tegenover Blair “fundamenteel dezelfde”.

De Britse woordvoerder meende gisteren echter een verschil te zien met de excuses van Murayama in het feit dat nu “het gehele kabinet” achter de uitspraak zou staan. Deze woordvoerder voegde er aan toe dat Blair nu hoopt “een kans te krijgen om de aandacht te verleggen naar andere onderwerpen”.

Britse organisaties van veteranen hebben de woorden van Hashimoto inmiddels afgewezen. “Wij willen echte compensatie, geen snoepreisjes voor 80-jarige mannen”, zei Arthur Titherington, voorzitter van de Britse organisatie van overlevenden van Japanse oorlogskampen. Titherington doelde daarmee op het aanbod van Hashimoto gisteren voor uitbreiding van gezamenlijke reizen van oorlogsveteranen van beide partijen naar de oude slagvelden. Ook heeft Japan aangeboden de studiebeurzen voor kleinkinderen van Britse oorlogsslachtoffers uit te breiden.

De Britse veteranenorganisatie eist nog steeds een compensatie van zo'n veertigduizend gulden voor elk slachtoffer. De Japanse regering meent echter dat alle oorlogsschulden zijn afgehandeld met het vredesverdrag van San Francisco in 1951, een standpunt dat ook de Nederlandse regering huldigt. In Tokio loopt een rechtszaak van de Britse veteranen tegen de Japanse regering om deze eis te realiseren.