'Methode' van Jospin werkt bij werklozen niet

“Dit land heeft behoefte aan een succesvolle politiek tegen de werkloosheid, maar ook aan een woord van gezag”, zei de Franse premier Jospin, waarna hij demonstrerende werklozen uit overheidsgebouwen liet zetten.

PARIJS, 12 JAN. Wat de rechtse oppositie noch de wereldeconomie het afgelopen half jaar kon bereiken, is de werklozen van Frankrijk in een paar weken gelukt: de reputatie van premier Lionel Jospin en zijn hoogst genoteerde minister, Martine Aubry, aantasten. De machtelozen hebben zich ontpopt als Jospins meest geduchte politieke tegenstanders.

De 'methode-Jospin' heeft voor het eerst niet gewerkt. Een enquête maakte gisteren duidelijk dat 77 procent van de Fransen betwijfelen of de linkse eerste minister met zijn steunpakket van één miljard francs (330 miljoen gulden) en een diepgaand onderzoek naar werklozensteun en sociale minima de huidige opstand van woedende werklozen snel kan beteugelen.

De burgers werden geënquêteerd voordat de politie het grootste deel van de bezette arbeidsbureaus ontruimde. Gezien de teleurstelling dat 'links zoiets doet' hadden de resultaten nog slechter kunnen zijn. Lionel Jospin straalde zondag niettemin rust en zelfverzekerdheid uit toen hij in zijn Zuidwest-Franse kiesdistrict handjes kwam schudden en zei: “Dit land heeft behoefte aan dialoog, aan sociale rechtvaardigheid, aan succes met zijn politiek tegen de werkloosheid, maar ook aan een woord van gezag, republikeins gezag, maar wel gezag.”

Hij had het vrijdag niet met zoveel woorden geëist, maar wel bedoeld: nu ik de werklozencomités heb ontvangen, noodsteun toegezegd en ook overigens maatregelen tref om jullie lot te verzachten, moet je de bezettingen van tientallen overheidslokalen opgeven. De reacties van werklozen van Arras (Atrecht) tot Marseille maakten al snel duidelijk dat zij niet vrijwillig zouden vertrekken. Daarop kreeg de ME dit weekeinde opdracht in het holst van de nacht tot ontruiming over te gaan. De bezetters werden met geïnstrueerde goedmoedigheid naar buiten geleid, en zo nodig gesleept.

Louis Viannet, leider van de communistische vakcentrale CGT, liet de kans niet lopen alarm te slaan om zoveel onrechtvaardigheid. Hij had vanmorgen overigens geen antwoord op de vraag of zijn centrale, die een sterke rol heeft gespeeld bij het aanzetten tot actie van de werklozen, hen voortaan ook als leden zou toelaten. Een protestgolf is aardig, maar het conflict tussen de belangen van werkenden en niet-werkenden in eigen huis halen, is weer wat anders.

Jospins communistische regeringspartner hield zich koest; de acties lijken vooral aangemoedigd door communisten die tegen regeringsdeelname zijn. Ook Dominique Voynet, leider van de Groenen en minister van Milieu, die het protest eerder legitiem had genoemd, schaarde zich achter Jospin. De rijen van de 'meervoudige linkse coalitie' zijn gesloten, maar de veenbrand is niet geblust.

Vanmiddag zou minister van 'arbeid en solidariteit' Martine Aubry opnieuw vertegenwoordigers van de werklozen op haar ministerie ontvangen. De premier heeft gesproken en gehandeld, de werklozen moeten het nu met de minister verder afhandelen. Maar de methodische benadering-Jospin, die rechtvaardigheid, overleg, sociale bewogenheid en orde wil combineren, is te laat ingezet en heeft dit keer even veel schade als succes gesorteerd. Jospin en vooral Aubry hebben een bijna schampere toon moeten inruilen voor begrip en bezorgdheid. Aubry's glans als kenner van 'de basis' en de 'sociale tweedeling' is danig gezandstraald, haar warme imago is verdampt nu haar beleid (inclusief de 35-urige werkweek) door haar vermeende cliëntèle wordt weggehoond.

Jospins liberale voorganger Alain Juppé werd altijd afgeschilderd als technocraat. Tegen hem namen de werklozen niet eens de moeite in opstand te komen. Maar de 3,1 miljoen werklozen willen de linkse premier, die zich in juni liet verkiezen op de toezegging dat hij voor werk en waardigheid zou zorgen, wel pittig ondervragen over het beloofde land. Meer geld nu, banen morgen. Het programma is eenvoudig, het geduld groot. Anders dan gewone stakers hebben de machtelozen niets te verliezen, een baan hebben zij niet en hun uitkering is al minimaal.

En president Jacques Chirac, die over een half jaar zijn bevoegdheid herwint het parlement te ontbinden? Hij ploegt monter voort op het oppositieveld. Zondag in zijn geliefde Corrèze: “Het gezond verstand geeft antwoord op de vraag of Frankrijk kan doorgaan het land te zijn waar men het laatst op de arbeidsmarkt komt, het kortst blijft en het minst werkt, terwijl het leven steeds langer duurt.”