Kadetjes op een asfaltweg

Voorstelling: Heden Stad door Hotel Modern en Lantaren Venster naar een idee van Herman Helle (beeldend kunstenaar) en Carolien Adriaansche (theatervormgeefster); tekst: Harriët van Reek; muziek: Ruud van der Pluijm; spelers: Pauline Kalker, Arlène Hornweg e.a. Gezien 8/1 Theater Lantaren Venster, Rotterdam. Te zien t/m 14/1 aldaar. Tournee t/m 21/2. Inl.: 010-436.56.55.

De stad, de moderne stad, de metropool: hoe vaak is zij al niet bezongen, vooral door de futuristische en expressionistische kunstenaars aan het begin van deze eeuw. Metropolis (M) van de cineast Fritz Lang is een beweeglijke, hoekige hommage aan de grote stad. Vanuit de verte gezien bezit Rotterdam, meer dan Amsterdam, de allure van een Amerikaanse skyline. Ook in het hart van Rotterdam waan je je in een Grossstadt.

Niet verwonderlijk is het daarom dat enkele Rotterdamse kunstenaars een eerbetoon aan hun stad aan de Maas maakten. Heden Stad heet hun voorstelling, een wonderlijke collage van naïviteit, poëzie, beeldende kunst en kinderlijke humor. Beeldend kunstenaar Herman Helle en theatervormgeefster Carolien Adriaansche keken rond in de stad en zagen in elk bouwwerk en in de enkele wolkenkrabbers die Rotterdam telt de vorm van dozen: rechtstandige, liggende, langwerpige. Die dozen bepalen het toneelbeeld, opgetuigd als ze zijn met flonkerende lichtjes en vaak gekroond met reclame, de ster van Mercedes bijvoorbeeld. In die dozen gaan liften op en neer, je kunt het spoor dat ze langs de gevel trekken mooi volgen.

De teksten die Harriët van Reek schreef, hebben met de swingende ervaring van de grote stad echter niets te maken. Zij trok zich eerder terug van de straat en beeldde zich in hoe het moet zijn om in een van die tienduizenden huizen te wonen - en vooral wat de mensen zoal aan bezittingen hebben. De voorstelling opent met een uitputtende, heel precieze beschrijving van die zondvloed aan huisraad die in elk woonhuis schuilgaat. Zij vertolkt hiermee een gedachte die ik heel herkenbaar vind, en inderdaad tot verbijstering aanleiding geeft: waarom slepen de mensen als hamsters toch almaar spullen hun woning binnen?

Overdaad: dat is het kernwoord van de stad, in de zin van lichtjes maar ook in de zin van duisternis en vuilnis. Een hilarisch moment in de voorstelling is het transport van kadetjes als Opel Kadettjes, auto's dus, over een zwarte asfaltweg. De acteurs wijden zich vol kinderlijke overgave, die aan de stijl van het Onafhankeijk Toneel doet denken, aan dit spel. Hier is de stad niet gevaarlijk, maar een bron voor verbeelding.

De fragmentarische, fantasierijke opzet van Heden Stad maakt de voorstelling charmant. Een monoloog over het tijdverdrijf aan het strand, gedaan door een actrice gezeten in een van die dozen als in een strandstoel, is misschien niet Rotterdams, wel hartverwarmend: ze laat de namen van haar veertig gasten door elkaar buitelen alsof ze de hele stad naar het strand heeft uitgenodigd. Wolkenkrabbers als kartonnen dozen, auto's als warme broodjes met lichtjes op de neus: het kan ook een speels plezier zijn in een metropool te wonen. Dat beseffen we niet elke dag - dank zij deze voorstelling ineens weer wel.