Dossiers inquisitie gaan open

ROME, 12 JAN. Het Vaticaan heeft besloten de dossiers van de Inquisitie, de meest geheime rechtbank ter wereld, open te stellen voor wetenschappers.

Dit zal officieel gebeuren op 22 januari, op een bijeenkomst onder leiding van kardinaal Joseph Ratzinger, de voorzitter van de Congregatie voor de Geloofsleer. Deze congregatie, een soort pauselijk ministerie dat moet onderzoeken of katholieke theologen zich aan de officiële leer houden, is voortgekomen uit de Inquisitie.

Niet alle stukken in de archieven komen beschikbaar, alleen die over de periode tot en met 1902. Dat zal wetenschappers nieuwe informatie geven over bijvoorbeeld de kerkelijke processen die zijn gevoerd tegen de astronoom Galileo Galilei, de filosoof Giordano Bruno en de prediker Girolamo Savonarola.

De Inquisitie, een kerkelijke rechtbank die toezicht moest houden op ketterij, is in 1542 omgedoopt tot het Heilig Officie. De gevreesde kerkelijke rechters konden mensen veroordelen tot gevangenisstraffen en de doodstraf, zoals met Giordano Bruno en Savonarola is gebeurd.

“Deze openstelling zal het mogelijk maken om een belangrijk deel van de geschiedenis van de kerk te leren kennen”, zei Alejandro Gimenez Cifres, de Spanjaard die het archief beheert. “De archieven zijn tot nu toe gesloten geweest, want een eerste openstelling waartoe vijf of zes jaar geleden is besloten, is niet openbaar gemaakt en was slechts bij zeer weinig wetenschappers bekend. Op 22 januari zullen we dus de inhoud van het archief bekendmaken. Het is niet omvangrijk voor wat betreft het aantal boeken, maar interessant wegens hun inhoud.”

De openstelling van deze archieven past in het streven van paus Johannes Paulus II om vóór het jaar 2000 schoon schip te maken met een aantal duistere plekken in de kerkgeschiedenis. Daarbij heeft hij het anti-semitisme en de inquisitie aangewezen als de twee belangrijkste aandachtspunten. In november is in het Vaticaan een besloten conferentie gehouden die de aanzet zou moeten geven tot een pauselijk document over het anti-semitisme. Verwacht wordt dat een vergelijkbare conferentie van wetenschappers over de Inquisitie zal worden gehouden.

Galilei is in 1992 officieel gerehabiliteerd door het Vaticaan.