Stedelijk wil nieuwe Nieuwe Vleugel; Nieuwbouwplan Stedelijk Museum door Siza uitgebreid met tweede fase

AMSTERDAM, 10 JAN. De scheidende Amsterdamse cultuurwethouder Ernst Bakker - per 1 februari burgemeester van Hilversum - sprak gisteren van een 'heugelijke dag' bij de presentatie van het voorlopig ontwerp voor de uitbreiding van het Amsterdamse Stedelijk Museum. Bakkers opgetogenheid markeert de doorbraak in de jarenlang slepende museumkwestie, die bereikt lijkt te zijn nu het Amsterdams bestuurscollege heeft ingestemd met het ontwerp van de Portugese architect Alvaro Siza.

Naar aller verwachting zal de gemeenteraad in maart de uitvoering goedkeuren van 'de eerste fase' van het 'masterplan' dat Siza tekende met ondersteuning van de Nederlandse architect Marc a Campo. Uitvoering van de eerste fase van Siza's masterplan gaat ongeveer 35 miljoen gulden kosten. Dat geld is er. Als alles goed gaat, wordt begin 1999 met de nieuwbouw begonnen. Het plan van Siza voorziet in een tweede fase. Daarin moet de onder Willem Sandberg in 1954 gebouwde Nieuwe Vleugel (architect F.A. Eschauzier) worden afgebroken en vervangen door een slanker doosgebouw naar ontwerp van Siza. De tweede fase gaat nog eens ongeveer 25 miljoen gulden kosten. Dat geld is er nog niet. Fuchs: “Hiervoor is een bijzondere inspanning van mij en anderen nodig, maar ik twijfel er niet aan of het ontwerp van Siza zal velen inspireren om hieraan een bijdrage te leveren.”

Het gebouw van het Stedelijk Museum, in 1895 volgens ontwerp van de toenmalige gemeentearchitect A.W. Weismann geopend, zal in de eerste fase zoveel mogelijk in de oorspronkelijke staat worden teruggebracht. De historische achtergevel wordt ontdaan van alle latere, ontsierende aanbouwsels. De aan de tuinzijde dichtgemetselde ramen op de begane grond worden weer opengemaakt zodat het authentieke uiterlijk van het typische negentiende-eeuwse gebouw geheel zal zijn hersteld.

De nieuwbouw waarin de eerste fase voorziet, bestaat uit een hoge vleugel aan de zijde van het Van Goghmuseum. Begane grond en eerste verdieping van de blokvormige uitbreiding zijn bestemd voor werkplaatsen en kantoren. Op de tweede verdieping komen tien nieuwe tentoonstellingszalen. De nieuwe vleugel zal slechts met een transparante loopbrug met het oude gebouw zijn verbonden, waardoor de indruk van een vrijstaande villa wordt versterkt.

Deze impressie past bij de 'pastorale opvattingen' die Fuchs ten aanzien van de uitbreiding koestert. Het moest een bebouwing worden die zich naar het groene Museumplein openvouwt met 'paviljoenachtige vormen'. Zeker bij het nieuwe onderkomen voor de bibliotheek/leeszaal en de onontbeerlijke museumwinkel, terzijde van de 'Siza-vleugel', heeft de architect aan het verlangen van de directeur voldaan. Dit tweede nieuwbouw-element van de eerste fase is slechts één laag hoog en begrenst in een elegante L-vorm een groot terras ten behoeve van bezoekers en sculpturen.

De vervanging van de Nieuwe Vleugel in de tweede fase acht Siza noodzakelijk als architectonische repliek op de naastgelegen piramidale helling waaronder de toegang van de ondergrondse parkeergarage en supermarkt is weggestopt.

Deze volgens wethouder Bakker 'bult zand met gras erop', een idee van de herinrichter van het Museumplein, de Deen Andersson, kan alleen worden bestreden door een creatie van hoogwaardige bouwkunst. Op de begane grond van de tweede nieuwe Siza-vleugel wordt een museumrestaurant ingericht dat ook 's avonds zal zijn geopend. Bakker: “Heel goed voor de Van Baerlestraat”. In de Nieuwe Vleugel zou ook Bureau Amsterdam gevestigd kunnen worden. De dependance van het Stedelijk voor jonge kunstenaars is nu gehuisvest in de Rozenstraat.