Karpov houdt titel, Anand in ongerede

LAUSANNE, 10 JAN. Anatoli Karpov heeft gisteren in Lausanne zijn wereldkampioenschap van de wereldschaakbond FIDE geprolongeerd. Hij won de beslissende tiebreak met 2-0 van de Indiër Viswanathan Anand op een manier die voor de aanhangers van Anand niet met droge ogen was aan te zien.

Wat waren ze blij geweest donderdag, toen Anand de stand gelijk maakte, 3-3. Nu zou de beslissing vallen in partijen met korte bedenktijd, 25 minuten per persoon. Geknipt voor de vlugge Anand, die alle snelschaaktoernooien altijd wint. En de vermoeidheid die na een maand schaken in zijn botten zat zou hij in die snelle partijen minder voelen, omdat de adrenaline door zijn lijf zou stromen.

Wie zo dacht, leek tijdens de eerste partij gelijk te krijgen. Anand had zwart. Hij kreeg al snel een volkomen bevredigende stelling. Hij had nog een kwartier bedenktijd over, Karpov nog een paar minuten. Anand won een pion. Hij kon de partij in een paar zetten beslissen.

En toen hij na een uitputtende veldtocht van een maand schaken zo dicht bij het wereldkampioenschap was gekomen, klapte Anand geheel in elkaar. Hij miste eerst de snelle winst die mogelijk was. Toen was het al moeilijker geworden, maar waarschijnlijk was er nog wel een langzame manier om te winnen.

Die miste Anand ook, want hij blunderde meteen de pion die hij voor stond weg. En toen het daarna duidelijk remise was, wilde hij het niet weten en maakte hij zijn hele stelling kapot, op zoek naar een winst die er allang niet meer was.

Zelfs vlak voor het eind had hij waarschijnlijk nog steeds remise kunnen maken, maar als een bezetene deed hij bliksemsnel weer een nieuwe knoeizet, hoewel hij nog ruim tijd had, en hij verloor.

Pagina 13: Ingebakken karakterfout

Achterin de zaal, waar de technische staf zit, kwamen kort na elkaar drie commentatoren hun commentatorshokjes uit. De Belgische commentator schudde walgend zijn hoofd en zei: “Ongelofelijk.“ De Rus zei: “Incredible“, want hij had commentaar gegeven in het Engels. De Fransman zei: “Incroyable.“

Maar hoe ongelofelijk het ook was, het was een extreme vorm geweest van een karakterfout die bij Anand ingebakken zit. Impulsief en snel spelen als nadenken nodig is. Hij had zich op laten jagen door de tijdnood van Karpov. Maar Karpov speelt die snelle partijen altijd op dezelfde manier. Hij gebruikt in het begin bijna al zijn tijd. Dan lijkt het of hij traag is. Een tegenstander die daarop vertrouwt komt bedrogen uit. Aan het eind vliegen de zetten uit Karpovs vingers.

In de tweede partij was Anand niet meer in staat om te schaken. Na veertien zetten had hij al twee pionnen weggegeven zonder enige compensatie. Hij verloor kansloos.

Wie zou denken dat Karpov de goden zou danken dat hij door een mirakel zijn titel behouden had, kent Karpov niet. Op de persconferentie na afloop deed hij of het vanzelfsprekend was dat hij had gewonnen. “Ik heb mijn taak wel moeilijk gemaakt“, zei hij, doelend op de twee partijen die hij had verloren, en voor een publiek van verslaggevers van CNN en van televisiesportkanalen ging hij uitvoerig uitleggen dat hij zijn verliespartijen eigenlijk had moeten winnen als hij maar paard e2 of toren g6 had gespeeld.

“Hoe komt het dat u al zolang aan de top staat?“ werd er gevraagd. “Omdat ik altijd de reglementen naar mijn hand heb kunnen zetten“ zou een deel van de waarheid goed weergeven, maar Karpov zei: “Het ligt waarschijnlijk aan mijn geboorteplaats. In de Oeral. Daar wonen heel sterke mensen.“

Anand was niet op de persconferentie. Hij en zijn team waren bijna onmiddellijk na de partijen verdwenen. Een van zijn vrienden, die een tijdje later terug kwam, zei dat Anand “totaal kapot“ was. Slecht nieuws, want Anand had nog een zwaar programma voor de boeg. Eerst de sluitingsplechtigheid, een lang en plechtig evenement met de voormalige Russische partijleider Michail Gorbatsjov als eregast. Tijd om daarna terug naar India te gaan heeft hij niet, want over een week moet hij alweer in het Hoogovenstoernooi in Wijk aan Zee spelen. Daarna speelt hij in Spanje, in Linares. Als hij wereldkampioen was geworden zou het hem licht zijn gevallen, maar nu lijkt het een duivelsplicht.

Wit Karpov-zwart Anand, eerste barragepartij

1. Pf3 d5 2. g3 Pf6 3. Lg2 c6 4. 0-0 Lg4 5. d3 Pbd7 6. Pbd2 e6 7. e4 Le7 8. De2 0-0 9. h3 Lh5 10. Te1 dxe4 11. dxe4 e5 12. b3 Dc7 13. Lb2 Te8 14. Df1 Tad8 15. a3 b5 16. Lc3 Lf8 17. Ph4 Pc5 18. Lf3 Lg6 19. Pxg6 hxg6 20. Lg2 a6 21. De2 Pe6 22. Pf3 Pd7 23. a4 b4 24. Lb2 a5 25. c3 bxc3 26. Lxc3 Tb8 27. Tb1 Lb4 28. Tec1 Lxc3 29. Txc3 c5 30. De2-e3 Dd6 31. h4 Pd4 32. Lh3 Pb6 33. Tbc1 c4 34. bxc4 Pxa4 35. c5 De7 36. Ta3 Pxc5 37. Tac3 Pcb3 38. Tc7

38...Df6 38...Pxc1 39. Txe7 Pce2+ won makkelijk. 39. T1c3 Pxf3+ 40. Dxf3 Nu is de winst al moeilijk. 40...a4 En nu is het remise. 41. Dxf6 gxf6 42. Ld7 Pd4 En nu is hij geheel de kluts kwijt en slaat hij de hand aan zichzelf. 43. Lxe8 Pe2+ 44. Kg2 Pxc3 45. Lxf7+ Kf8 46. Lxg6 Pb5 47. Tf7+ Kg8 48. Txf6 Ta8 49. h5 a3 50. h6 a2 51. Lf7+ Kh7 52. Lxa2 Txa2 53. g4 Pc3 54. g5 Pxe4 55. Tf7+ Kg6 Ondanks de voorafgaande zelfdestructie was met 55...Kg8 waarschijnlijk nog steeds remise te bereiken geweest. 56. Tg7+ Kf5 57. h7 Txf2+ 58. Kg1 Kg4 59. h8D Kg3 60. Te7 Tg2+ 61. Kf1 Pd2+ 62. Ke1 Zwart gaf op.