Vragen over Socrates en de kwaliteit van de nieuwe kippensoep

Voorstelling: Kipstuk, ou la joie de vivre door De Onderneming. Spel: Johan Dehollander, Katrien Meganck, Ryszard Turbiasz, Wim Willaert, Kaat van Zomeren. Gezien: 7/1 De Brakke Grond Amsterdam. Aldaar t/m 10/1. Tournee Nederland en België t/m 28/2. Inl: (020) 622 7860

De voorstellingen van het Vlaamse gezelschap De Vereniging van Enthousiasten voor het Reële en Universele kenmerkten zich door de licht-absurdistische behandeling van filosofische vraagstukken. Ook nu De Vereniging van Enthousiasten is opgegaan in De Onderneming, een initiatief waaraan ook de Vlaamse groepjes Maten en De Vereeniging deelnemen, is die manier van theatermaken nog steeds te herkennen.

Kipstuk, ou la joie de vivre, de eerste gezamenlijk uitgebrachte productie, is luchtig en poogt intussen grote onderwerpen aan te snijden. Onveranderd is ook de rommelige structuur, alsof het een handvol losse invallen betreft. In dit geval is de voorstelling echter wel heel rafelig. De scènes tonen onderling weinig samenhang en een lijn valt er eigenlijk niet te ontdekken.

'Waarom hebben mensen altijd antwoorden nodig?' vraagt Johan Dehollander zich in het begin retorisch af. De rest van de voorstelling houden de acteurs niet op vragen te stellen en antwoorden te geven. De naam Socrates valt, de man die vragen stellen tot een filosofische kunst verhief, en in de slotscène verschijnt een buste van hem terwijl de vijf spelers aan een gedekte tafel ruziën over de kwaliteit van de opgediende kippensoep. Het verband met Socrates' filosofie is mij hier ontgaan en zo had ik wel vaker het gevoel dat ik iets miste.

Mij werd bijvoorbeeld niet duidelijk waarom het decor van Kipstuk een gymzaal is, compleet met lijnen op de vloer, een bok en een houten doel. Achter het doel staat een rijtje stoelen waar sporthemden overheen hangen en waarop degenen die niet aan het woord zijn zich terugtrekken. Van enige vorm van competitie is nauwelijks iets te merken.

De toon is zoals gezegd luchtig en soms aangezet, bijvoorbeeld in de wel grappige en op nadrukkelijk docerende wijze uitgesproken dialoog over de logica van taal. Licht van toon is ook de ondervraging door een driemanschap van een joodse kapper die Hitler als vaste klant had en de opvoering van een Griekse tragedie over een slaaf die een brief naar koning Oidipous moet brengen.

Daarentegen kiest de musicerende acteur Ryszard Turbiasz voor een ernstige benadering als hij plotseling de geschiedenis van zijn 150 jaar oude cello schetst. Alles bij elkaar is Kipstuk, ou la joie de vivre een wonderlijk ratjetoe van ideeën en verhalen die in deze onuitgewerkte vorm te veel in het luchtledige blijven hangen.